منبع پایان نامه : دانلود پروژه کارشناسی ارشد رشته کشاورزی : تعیین دوره بحرانی علف های هرز مزرعه ذرت(Zea mays L.) در شرایط تنش خشکی

با عنوان : تعیین دوره بحرانی علف های هرز مزرعه ذرت(Zea mays L.) در شرایط تنش خشکی

در ادامه مطلب می توانید تکه هایی از ابتدای این پایان نامه را بخوانید

و در صورت نیاز به متن کامل آن می توانید از لینک پرداخت و دانلود آنی برای خرید این پایان نامه اقدام نمائید.

دانشگاه آزاد اسلامی

واحد ارسنجان

 دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی

گروه زراعت و اصلاح نباتات

رشته: زراعت

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد(M.Sc) .

  عنوان کامل پایان نامه کارشناسی ارشد:

تعیین دوره بحرانی علف های هرز مزرعه ذرت(Zea mays L.) در شرایط تنش خشکی

استاد راهنما:

دکتر مونا دستوری

 استاد مشاور:

دکترعبدالرضا جعفری

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده درج نمی گردد

تکه هایی از متن به عنوان نمونه : (ممکن می باشد هنگام انتقال از فایل اصلی به داخل سایت بعضی متون به هم بریزد یا بعضی نمادها و اشکال درج نشود اما در فایل دانلودی همه چیز مرتب و کامل می باشد)

تعیین دوره بحرانی کنترل علف های هرز مزرعه ذرت (Zea mays L.) در شرایط تنش خشکی

چکیده :

به مقصود تعیین دوره بحرانی علف های هرز ذرت دانه ای رقم sc-604 ، آزمایش بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار انجام گردید. فاکتورها شامل تیمار های وجین علف های هرز (شاهد بدون علف هرز، وجین از مرحله 4 برگی، وجین از مرحله 7 برگی، وجین از مرحله 11 برگی، وجین از مرحله 14 برگی و وجین از مرحله 17برگی ) و تیمارهای تنش خشکی که شامل (شاهد بدون تنش رطوبتی، تنش رطوبتی قبل از گلدهی ، تنش رطوبتی حین گرده افشانی و تنش رطوبتی حین پر شدن دانه ها )بودند که در سال 1390 دراستان فارس (شهرستان شیراز) به اجرا در آمد. علف های هرز غالب در این آزمایش از زمان سبز شدن تا مراحل رسیدگی و رسیدن به عملکرد ذرت با شیوه دستی کنترل شدند. علف های هرز غالب درآزمایش شامل تاج خروس ریشه قرمز(Amaranthus rotroflexus L.) و خرفه (Portulaca oleracea L.) بود. که در اواخر دوره رشد ذرت، علف هرز تاج خروس بیش از دیگر علف های هرز غالب بود. پس از به دست آمدن داده های آماری و با در نظر گرفتن تیمارهای تداخل و کنترل، دوره بحرانی علف های هرز بر حسب روز پس از سبز شدن ذرت بر اساس 5 و 10 درصد افت عملکرد نسبی در مقایسه با تیمار شاهد فاقد رقابت بدست آمد. شروع دوره در افت 5% روز هشتم و پایان دوره روز سی و ششم محاسبه شده می باشد. نتایج بدست آمده در افت عملکرد 10% نیز نشان داد که شروع دوره روز چهاردهم و پایان دوره روز بیست و چهارم می باشد. نتایج حاصل از مطالعه صفات عملکرد واجزای عملکرد به هنگام تنش خشکی در شرایط وجین های مختلف نشان داد که تنش خشکی قبل از گلدهی، بیشترین اثرات کاهشی روی صفاتی زیرا طول بلال، قطر ساقه، قطر بلال، طول بلال، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک داشت. حداکثر عملکرد دانه ذرت در شاهد وجین و شرایط بدون تنش بود. صفات شاخص برداشت، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه، ارتفاع نهایی بوته، تعداد دانه در ردیف و تعداد دانه در بلال در سطح 1 درصد تفاوت معنی داری داشتند. صفات طول بلال و قطر ساقه در اثر متقابل وجین علف های هرز در شرایط تنش معنی دار نبود. اثر متقابل تنش خشکی و شرایط وجین در صفت قطر ساقه نیز، معنی دار نبود. اثر بلوک بر قطر بلال و اثر تنش خشکی بر قطر ساقه نیز در سطح 5% معنی دار شده می باشد. اثر بلوک بر تعداد دانه در بلال، معنی دار نبود هرچند اثر تنش خشکی در سطح 1% و اثر وجین علف های هرز در سطح 5% معنی دار بوده می باشد. نتایج نشان داد که عدم وجین تا مرحله 17 برگی بیشترین تأثیر را روی کاهش عملکرد واجزای عملکرد گذاشته می باشد. تعیین دوره بحرانی کنترل علف های هرز می تواند به جهت بالا بردن راندمان روش های مدیریتی علف های هرز مفید باشد. با آگاهی از دوره بحرانی کنترل علف های هرز برای هر محصول در هر مکان، می توان زمان دقیق مصرف علف کش ها را تعیین نمود.

کلمات کلیدی: وجین علف هرز، گلدهی، دوره بحرانی، تاج خروس، تنش خشکی

فصل اول:

شما می توانید مطالب مشابه این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید                     

مقدمه

 1-1-کلیات

اگرچه آب فراوانترین ترکیب کره ی زمین به حساب می آید، اما در عین حال مهمترین عامل محدود کننده ی تولید گیاهان زراعی در سطح جهان به شمار می رود. (قهرمان و سپاس خواه، 1379). کشورایران نیز باتوجه به قرار گرفتن در عرض جغرافیایی 25 تا 38 درجه، جزو مناطق خشک و نیمه خشک جهان به حساب می آید و عملکرد گیاهان زراعی در نتیجه ی کمبود نزولات جوی به شدت کاهش می یابد. تقریباً 70 درصد از مساحت ایران را مناطق خشک و نیمه خشک تشکیل می دهند که متوسط بارندگی سالانه آنها کمتر از 150 میلی متر می باشد. به علاوه متوسط نزولات جوی از میزان تبخیر کمتر می باشد و مقدار بارندگی نیز نامنظم و غیر قابل پیش بینی می باشد(کوچکی، 1388). خشكي در ايران و جهان پديده اي اجتناب ناپذير می باشد كه همه ساله با شدت هاي متفاوتي، توليد موفقيت آميز محصولات كشاورزي را با مخاطره روبرو مي سازد عدم بارندگي كافي و توزيع غير يكنواخت آن درطول فصل رشد در مناطق خشك نيمه خشك باعث شده می باشد كه كشت بيشتر محصولات كشاورزي فقط با آبياري امكان پذير گردد. گياهان در اين مناطق كم و بيش با تنش كم آبي مواجه هستند و آب مهمترين عامل محدود كننده رشد گياهان می باشد.

1-2- تنش خشکی

تنش رطوبتي جزء تنش هاي عمومي مي باشد كه آثار بسيار نامطلوب بر رشد گياهان زراعي مي گذارد (بلوم[1]، 2005 ). در كشاورزي همواره سعي بر اين بوده می باشد تا تحمل گياهان زراعي نسبت به تنش هاي محيطي افزايش يابد. زيرا در واقع گياهان به دليل تنش هاي موجود تنها به 25 درصد توان توليدي خود مي رسند و تقريباً از 75 درصد توانايي هاي توليدي بهره گیری نمي گردد. هر چه مقاومت در برابر اين تنش ها افزايش يابد، امكان افزايش محصول فراهم می باشد (علیزاده، 1389). گزارش هاي زيادي مبني بر تاثير كمبود آب از چند نوبت تا تنش هاي شديد، در ارتباط با مختل شدن فرآيندهاي فيزيولوژيكي گياهان و تغيير در متابوليسم كربوهيدرات ها و نيتروژن و نيز تغيير در ساختمان پروتئين ها و فعاليت آنزيم ها هست (برار وهمکاران[2]، 1990). كمبود آب با تاثير بر آماس سلولي و در نتيجه باز و بسته شدن روزنه ها، فرآيندهاي فتوسنتز، تنفس و تعرق را تحت تاثير قرار داده و از طرف ديگر با تاثير برفرآيندهاي آنزيمي كه بطور مستقيم با پتانسيل آب كنترل مي شوند، بر رشد گياه اثر منفي مي گذارد (علیزاده، 1389). گياهان در طول رشد خود پيوسته بوسيله عوامل نامساعد محيطي تحت تاثير قرار مي گيرند. بعضي از اين عوامل نامساعد مانند تنش رطوبتي رشد و نمو را در گياهان محدود مي كنند (عزیزی نیا وهمکاران، 2005).                      

خشکی مانند سایر تنش های محیطی اثر زیانباری بر عملکرد گیاهان زراعی دارد و کمبود آب یکی از عوامل مهم کاهش عملکرد در بسیاری از مناطق به شمار می رود (بروس و همکاران[3]، 2002). پس بخش وسیعی از مطالعات به نژادی و به زراعی در دنیا بر اصلاح و واکنش گیاهان به کمبود آب متمرکز شده می باشد (جاناکی[4]، 2008). تنش رطوبتی از طریق ایجاد تغییرات آناتومیک، مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی بر جنبه های مختلف رشد گیاه تأثیر می گذارد (جیمز و همکاران[5]، 1995). مطالعه توان مقاومتی ارقام مختلف گیاهان زراعی نسبت به کمبود آب، می تواند جهت افزایش عملکرد تولید این گیاه در مناطق گرم وخشک و نیمه خشک راهگشا باشد(غفاری، 1386). از این میان، تنش خشکی به عنوان بهترین فاکتور محدود کننده غیر زنده رشد و عملکرد گیاهان به شمار می رود (چی اونگ و همکاران[6]، 2003). تنش خشکی از تنش های عمومی می باشد که اثرات بسیار نامطلوبی بر رشد گیاه و تولید گیاهان زراعی می گذارند (ایکسونگ و همکاران[7] ، 2002). تنش خشکی باعث خسارات غشاء و سیستم فتوسنتزی می گردد فتوسنتز می تواند به وسیله ی تنش خشکی از دو طریق تحت تأثیر قرار گیرد. اول بسته شدن روزنه ها و نرسیدن دی اکسید کربن به کلروپلاست و دوم از طریق کاهش پتانسیل آب سلول بر روی ساختمان های پیچیده فتوسنتزی اثر می گذارد. همچنین تنش خشکی رشد ریشه و ساقه را تحت تأثیر قرار می دهد و ممکن می باشد باعث کاهش در سطح برگ گیاهان گردد.          

1-3- تاریخچه ذرت

ذرت از دیرینه ترین گیاهان روی زمین می باشد. رویشگاه اصلی آن به عقیده بسیاری از دانشمندان کشورهای مکزیک و پرو می باشد(فائو[8]، 2000). گیاهی می باشد از خانواده گندمیان، یک ساله با دوره رویش کوتاه که میزان عملکرد دانه آن در واحد سطح نسبت به گیاهان مشابه به مراتب بیشتر بوده و می تواند قسمتی از نیاز جامعه بشری را جوابگو باشد. خاستگاه ذرت قاره آمریکاست (جنوب مکزیک) و پیشینه کشت آن به 8 تا 10 هزار سال پیش می رسد. قدیمی ترین آثار باستان شناسی ذرت از مکزیک به دست آمده می باشد (تولنارودیور[9]، 1999؛ سیمونز[10] ؛ 1987و پنینگ و همکاران[11]،1993 ؛ فائو ، 2000). ذرت، در قرن شانزدهم میلادی توسط پرتغالی ها وارد قاره آمریکا و آسیا گردید. کشورهای چین، امریکا و برزیل به ترتیب رتبه های اول تا سوم تولید را به خود اختصاص داده اند. از نظر تاریخی و کشاورزی و تجاری از مهمترین گیاهان زراعی آمریکا به شمار می رود. ذرت به دلیل قدرت سازگاری خود با شرایط اقلیمی متفاوت و سایر ویژگی ها، امروزه به گونه گسترده در نواحی گوناگون جهان کشت می گردد. ذرت با در نظر داشتن اهمیت آن در تأمین غذای بشر بطور مستقیم و غیر مستقیم از جایگاه ویژه در میان گیاهان زراعی برخوردار می باشد. این گیاه یکی از گیاهان مهم اقتصادی دنیا می باشد و حدود 129 میلیون هکتار از مزارع دنیا با متوسط عملکرد 4/2 تن درهکتار ( در کشورهای در حال توسعه) تا 7/6 تن در هکتار ( در کشورهای توسعه یافته) زیر کشت این گیاه می باشد. کاشت ذرت از سال 1349 با تاسیس بخش تحقیقات ذرت در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کشت ذرت رونق پیدا نمود . در سال 1356 سطح زیر کشت آن 22 هزار هکتار بود. که در سال 1381 به 218 هزار هکتار با عکلکرد 1450 هزار تن رسید (چوگان، 1388). ذرت در قسمت اعظم دنیا جد گیاه عمده غذایی را تشکیل می دهد و در سایر قاره ها نیز به گونه گسترده ای کشت می گردد. در مقیاس جهانی، ذرت از نظر سطح زیر کشت و مقدار تولید مقام سوم بعد از گندم و برنج را دارد. ذرت با در نظر داشتن پتانسیل بالای تولید دانه و علوفه در ایران جهت تغذیه دام و طیور توسعه زیادی یافته و کشت آن در اغلب استان های کشور رونق پیدا کرده می باشد (خدابنده، 1387). گرچه منشأ ذرت از مناطق خشک و نیمه خشک جهان می باشد اما برای شرایط دیم مناسب نیست و در شرایطی که باران محدود و متغیر باشد با سورگوم و ارزن نمی تواند رقابت کند. در شرایط فاریاب، ذرت گیاه مناسبی برای مناطق خشک می باشد و عملکرد بالقوه آن از بقیه غلات بیشتر می باشد. در بین استان های کشور در چند سال گذشته استان های فارس، خوزستان، اصفهان، خراسان، کرمان و گرگان بالاترین سطح زیر کشت را داشته اند. به علت این که ذرت به آب زیادی احتیاج دارد، کشت دیم آن اکثراً در مناطق مرطوب (با متوسط بارندگی بالاتر از 600 میلیمتر) که متوسط درجه حرارت 20 تا 32 درجه سانتی گراد و طول فصل رویش بیش از 130 روز می باشد انجام می گیرد؛ اما حتی در مناطق مرطوب نیز حداکثر نیاز ذرت بیش از مقدار نزولات حاصله می باشد از این رو آبیاری انجام می گردد و این از نظر اقتصادی نیز توجیه پذیر می باشد. ذرت گیاهی می باشد 4 کربنه که با در نظر داشتن پتانسیل بالا ،تولید دانه و علوفه در ایران جهت تغذیه دام و طیور توسعه زیادی یافته و کشت آن در اغلب استان های کشور رونق پیدا کرده می باشد (کوچکی، 1388). ذرت مانند گیاهان زراعی مهم در ایران به شمار می رود که سطح زیر کشت آن (25/0) میلیون هکتار و تولید آن معادل 65/1 میلیون تن می باشد و تولید 8/2 درصد از کل غلات را به خود اختصاص داده می باشد (فائو، 2005). به طوری که در سال 1365 سطح زیر کشت ذرت رقمی حدود 23308 هکتار بود که این مقدار در سال 1381 (2003) میلادی بنابر آمار سازمان فائو به 218 هزار هکتار رسیده و تولید آن از 14700 هزار تن گذشته می باشد. از نظر مبدأ ذرت تئوری های متعددی هست و یکی از آن ها حاکی از این می باشد که ذرت غلافدار، فرم ابتدایی اجداد ذرت می باشد. دانه ذرت به گونه کلی شبیه سایر اعضا خانواده گراس هاست و شامل میوه ای تک بذری می باشد که کاریوپسیس[12] نام دارد و این بذر شامل جنین و آندوسپرم می باشد که توسط یک پریکارپ محصور گردیده می باشد (چوگان، 1383). در ذرت غلافدار هر دانه در داخل غلاف جداگانه ای قرار دارد و پس پس از رسیدن دانه ها، پراکنش آن ساده می باشد در صورتی که در ذرت اهلی تمام سنبله در داخل یک پوسته قرار دارد (کوچکی، 1388). ذرت یک گیاه روز کوتاه می باشد و روزهای بلند باعث افزایش طول دوره رویش، افزایش تعداد برگ ها و اندازه گیاه می گردند. بهترین خاک برای ذرت، خاک های عمیق با بافت متوسط و زهکشی خوب و قدرت نگهداری آب زیاد می باشد. (کوچکی،1388 ؛ امام ،1386). تعداد برگ ها در ذرت از خصوصیات نسبتاً ثابت واریته ای می باشد و از 8 تا 48 عدد متغیر می باشد و خیلی کم تحت تاثیر عوامل محیطی قرار می گیرند. بین تعداد برگ ها روی ساقه اصلی و طول دوره و رشد گیاه ذرت یک ارتباط مثبت هست (امام ،1386). ذرت یک گیاه گرمسیری می باشد و در شرایطی که متوسط درجه حرارت تابستان کمتر از 19 درجه و متوسط درجه حرارت شبانه کمتر از 13 درجه سانتی گراد باشد، رشد نمی کند. ذرت پس از 6-5 روز بعد از کاشت
سبز می گردد. درجه حرارت زیاد و رطوبت نسبی کم در هنگام گرده افشانی آن اثر سوء بر تلقیح و تشکیل دانه دارد علاوه بر آن، اگر در این هنگام رطوبت خاک نیز کم باشد، خروج آن ها به تأخیر می افتد و بر تشکیل دانه ها اثر سوء بیشتری خواهد داشت. د

رجه حرارت حدود 32 درجه سانتی گراد بر عملکرد اثر سوء خواهد داشت (امام ،1386). گیاهان جوان ذرت، به تدریج که مسن تر می شوند به درجه حرارت زیاد حساس تر می گردند. ارقام هیبرید ذرت در این مورد مقاوم تر از ارقام معمولی می باشند. در مناطقی که قبل از کاشت ذرت نزولات به اندازهای باشد که خاک را تا عمق ناحیه ریشه به حد ظرفیت زراعی برساند و در طول فصل رشد حداقل 375 میلیمتر باران ببارد، برای کشت ذرت مناسب می باشد. روزنه ها در برگ های مسن تر ذرت به شدت تحت تاثیر سوء خشکی شدید واقع می شوند و پس از اینکه رطوبت مجدداً تامین گردید و برگها آماس یافتند نیز اثر سوء برطرف نمی گردد. روزنه های ذرت پس از تامین مجدد رطوبت باز می شوند و شرایط طبیعی رشد و جذب گازکربنیک را از سر می گیرند، در صورتی که اگر گیاه مسن در معرض خشکی قرار بگیرد، شرایط طبیعی رشد خود را به گونه کامل از سر نمی گیرد. در شرایط فاریاب، ذرت بیشترین محصول بالقوه را از میان تمام غلاتی که در مناطق خشک واقع در عرض های جغرافیایی کم کشت می شوند تولید می کند. (کوچکی، 1388). در عرض های جغرافیایی زیاد به علت پایین بودن درجه حرارت اولیه و کوتاه بودن فصل رشد، کشت ذرت جهت تولید دانه موفقیت آمیز نیست (چوگان، 1383).

در تعاریف متداول از علف های هرز، دو تعریف را بیش تر به کار می برند. در تعریف اول، علف های هرز را به عنوان گیاهانی که به گونه ناخواسته و خارج از مکان اصلی می رویند، شناسایی می کنند؛ در تعریف دوم، علف های هرز را به عنوان گیاهانی که کاربردشان هنوز شناخته نشده می باشد، معرفی می کنند. زیان های عمده ی علف های هرز، شامل کاهش عملکرد زراعی و دامی، بهره گیری اندک از بازده زمین، افزایش هزینه کنترل حشرات در بیماری های گیاهی، تولید فرآورده های نامرغوب، افزایش معضلات مدیریت منابع آبی، کاهش بازدهی نیروی کار و … می باشد (راس و لیمبی، 1372).

از میان خصوصیاتی که سبب تفکیک علف های هرز از دیگر گونه های گیاهی می گردد، می توان به تولید بذر فراوان، تثبیت سریع جمعیت، دوره خواب طولانی بذرها، حفظ قوه نامیه بذرها به مدت طولانی، سازگاری در پراکنش و دارا بودن اندام های رویشی تکثیر شونده، تصریح نمود. از آن جا که تمامی گیاهان سبز برای رشد خود، نیازمند آب، مواد غذایی و نور می باشند، در شرایط مزرعه علف های هرز با گیاهان زراعی در بهره گیری از مواد مورد نیاز جهت رشد، رقابت می کنند و در نهایت، سبب کاهش رشد گیاه و عملکرد نهایی می گردند. این امر زمانی چشمگیر می گردد که از طرف دیگر، یک یا چند عامل مورد نیاز رشد گیاهان، محدود باشد؛ به گونه مثال، وقتی رطوبت خاک کم باشد، برگ های گیاه ذرت در صورت وجود علف های هرز در مزرعه، سریع تر از زمانی که مزرعه ذرت فاقد علف های هرز می باشد، حالت پیچیدگی به خود می گیرند (کلینگمن و اشتون،1372).

کنترل علف های هرز مزرعه، فرآیند محدود کردن آلودگی علف های هرز می باشد؛ به گونه ای که رقابت گیاه و علف هرز، به حداقل میزان خود برسد. مقدار کنترل، معمولأ تعادلی می باشد بین هزینه های لازم جهت فرآیند کنترل و مقدار آسیب احتمالی به گیاه زراعی. زمانی که با رعایت علف های هرز یک ساله با گیاهان زراعی مواجه باشیم، کنترل، هدف رایج خواهد بود (راس و لیمبی، 1372).

تأثیر نامطلوب علف های هرز روی رشد گیاهان زراعی را تداخل می نامند که به صورت رقابت مستقیم (برای نور، آب و موادغذایی) و آللوپاتی می باشد. آللوپاتی پروسه ای می باشد که علف های هرز، با تولید ترکیب های سمی، باعث اختلال در رشد گیاهان مجاور می گردد (کلینگمن و اشتون،1372).

اهداف برنامه های مدیریت علف های هرز، عبارتند از جلوگیری، کنترل و ریشه کن کردن. جلوگیری[13] یعنی ممانعت از ورود علف هرز به داخل مزرعه غیرآلوده که این امر، بیش تر هول محور رعایت بهداشت ادوات و کنترل بذرهای گیاهان می گردد. قوانین و مقررات مراکز گواهی بذر، در جهت همین اهداف می باشد. کنترل، زمانی انجام می گردد که یک علف هرز، در مزرعه مستقر شده باشد. روش های کنترل، قادر به جلوگیری از تولید مثل تمامی گیاهان در یک منطقه نیستند. از آن جا که اغلب اندام های ذخیره ای گیاه باقی می ماند، لذا عملیات کنترل هر سال بایستی ادامه یابد. ریشه کن کردن[14] عبارت می باشد از حذف کامل تمام گیاهان و قسمت های زنده یک علف هرز از یک منطقه. گرچه تمامی این اهداف ممکن می باشد، اما تأکید بیش تر روی کنترل می باشد (کلینگمن و اشتون،1372).

1-4- تاج خروس

گونه های علف هرز مختلفی از جنس تاج خروس وجود دارند که در فعالیت های کشاورزی اختلال ایجاد می کنند. یکی از مهمترین این گونه ها تاج خروس وحشی[15] می باشد که شدیداً با گیاه زراعی رقابت کرده، عملکرد محصول را کاهش داده و اقدام برداشت را با مشکل مواجه می کند.(راشد محصل ،1380). از مهمترين علف هاي هرز مزرعه ذرت عبارتند از: تاج خروس ريشه قرمز[16]سلمه تره[17]، خرفه[18]، اويارسلام[19]، قياق[20] و گونه اي پنجه مرغي[21] می باشند.در مشخصات گیاه شناسی گیاه خروس وحشی نام علمی آن[22] و نام انگلیسی[23] آن ذکر گردیده می باشد. بذر این گیاه گرد تا بیضی، به رنگ قهوه ای تیره تا سیاه براق بوده و صاف می باشد . (نرم افزار علف های هرز ایران، 1381). ساقه در قسمت زیر برگ بذری فاقد کرک بوده و یا دارای کرک های کوچک و ظریف می باشد. رنگ ساقه در گیاهچه و به خصوص در نزدیکی طوقه متمایل به قرمز می باشد برگ های بذری نیز بسیار کوچک بوده (10 تا 12 میلی متر طول) و سطح فوقانی آنها سبز تا صورتی می باشد. اولین برگ های حقیقی حالت متناوب داشته و تخم مرغی شکل می باشند. کرک نیز ممکن می باشد در سطح یا حاشیه برگ ها وجود داشته باشد که تراکم این کرک ها در کنار برگ ها زیاد تر می باشد. این گیاه دو لپه می باشد (کریمی،1374). این علف هرز یکی از علف های هرزی می باشد که در نقاط دنیا پراکنده شده می باشد. به عنوان مثال در اروپا، آمریکای شمالی و جنوبی، استرالیا و … وجود آن برای کشاورزان مشکل ساز می باشد. در کشور ما نیز این علف هرز در استان های تهران، خراسان، فارس، کرمانشاه، همدان، کردستان، قزوین، آذربایجان، ایلام و خوزستان به وفور نظاره می گردد.

 

1-5- خرفه

خرفه گیاهی می باشد یکساله و تابستانه می باشد که به مقدار بسیار زیادی بذر تولید می نماید. خرفه گیاهی یکساله وگرمادوست و چهار کربنه از خانواده خرفه[24] می باشد. خرفه با نام انگلیسیPorslane common و نام علمی آن (Portulaca         oleracea L.) می باشد. ساقه آن بلند و افراشته می باشد اما در بعضی شرایط قادر می باشد تا در هنگامی که تنها چندین سانتی متر طول دارد، نیز بذر بدهد. اکثرأ در خاک های تحت کشت رشد کرده اما در باغات، خزانه ها، مراتع، کنار جاده ها و… نیز رشد می کند. اندام هوایی این گیاه مستحکم و پرقدرت و اکثراً پوشیده از کرک بوده و ریشه آن نیز بسیار کارآمد و به رنگ قرمز می باشد.این گیاه تابستانه بوده و جوانه زنی آن در اواخر بهار، گلدهی آن در اواسط تا اواخر تابستان و رسیدگی بذر آن نیز در اواخر تابستان تا پائیز انجام می شود (راشد محصل و همکاران، 1380). بوته های خرفه علفی، خوابیده و گوشتی بوده و هر بوته ریشه یافته آن فضایی به قطر حدوداً 60 سانتی متر را اشغال می کند. در این گیاه ساقه ها بدون کرک و اغلب قرمز رنگ هستند و طول شاخه های فرعی (اولیه، ثانویه) ممکن می باشد به اندازه ساقه اصلی یا حتی بیشتر از آن باشد و همین سبب شده که رشد بوته دایره وار باشد. ساقه های این گیاه چندین بار منشعب می شوند به طوری که ممکن می باشد دفعات انشعاب به هشت بار برسد.

1-6- کنترل علف های هرز

برای کنترل علف هرز تاج خروس در مزارع مختلف از علف کش های مختلفی بهره گیری می گردد. این علف هرز در مزارع گیاهی همچون ذرت، چغندر قند و سیب زمینی و … رشد کرده و به رقابت با گیاه اصلی می پردازد. تاج خروس وحشی مانند گیاهان پهن برگ ها می باشد که برای مقابله با آن از پهن برگ کش های مختلفی برای کنترل آن بهره گیری می گردد. در کشور ما تنها دو علف کش پهن برگ کش برای بهره گیری در مزارع ذرت ثبت شده می باشد که شامل آترازین[25] و توفوردی[26] می باشد. آترازین از بازدارنده های فتوسنتز در فتوسیستم II بوده و نام تجاری آن گزاپریم[27] می باشد و یک علف کش پیش کاشتی می باشد ( خاک مصرف). توفوردی نیز یک اکسین مصنوعی نیز یک اکسین مصنوعی با نام تجاری یو 46 دیفلوئید می باشد (پیش رویشی). اگر چه که این دو علف کش محل اقدام متفاوتی دارند اما خطر مقاوم شدن علف های هرز نسبت به آترازین زیاد بوده و اگر در منطقه ای این مقاومت ایجاد گردد تنها گزینه ممکن توفوردی خواهد بود (زند و همکاران، 1386). مصرف بدون دقت علف کش ها در دهه ی اخیر سبب مقاوم شدن بعضی علف های هرز و بعضی از علف کش ها شده می باشد.

1-7- خسارات ناشی از تنش خشکی و علف های هرز

علف های هرز با مصرف آب و عناصر غذایی خاک، سایه اندازی و میزبانی آفات و امراض، موجب کاهش کمیت و کیفیت محصولات کشاورزی می گردند. به گزارش (اسیمیت[28]، 1994) که خشکی های فصلی از مهمترین عوامل محدود کننده توسعه کشت و تولید ذرت در دنیا می باشند. خشکی بطور متوسط 17 در صد از عملکرد سالانه ذرت دانه ای جهان را کاهش می دهد و حتی در بعضی از سال ها کاهش محصول بیشترین میزان خشکی در دوره های گلدهی ذرت اتفاق می افتد خشکی فصلی از مهمترین عوامل محدود کننده توسعه کشت و تولید ذرت می باشد. به گونه ای که این تنش به گونه متوسط 17 درصد از عملکرد سالانه ذرت دانه ای جهان را کاهش می دهد. و حتی در بعضی از سال ها در مناطق خشک کاهش محصول بیش از 70 درصد در اثر خشکی گزارش شده می باشد. به گونه کلی در ارزیابی های انجام شده در طی زمان، گیاهان با تغییرات شرایط محیطی مواجه بوده اند (بری[29]، 1997). با در نظر داشتن نياز آبي ذرت، كمبود آب براي توليد مناسب آن يكي از معضلات مهم كشور به شمار مي آيد. در كشور ما نزولات جوي كم و منابع آب محدود بوده لذا بهره گیری بهينه از آب ضروري به نظر مي رسد و بايد از حداقل آب حداكثر بهره برداري لازم صورت پذيرد تا سطح بيشتري به زير كشت برده گردد. ذرت یکی از 3 غله مهم دنیا می باشد که در نظام های کشت جدید آن، علف های هرز باعث بیشترین کاهش عملکرد و بالاترین هزینه تولید می شوند. به طوری که علف های هرز، می توانند تا 95% محصول را کاهش دهند (تولناروهمکاران[30]، 1994). رشد عملكرد ذرت به گونه قابل ملاحظه اي در اثر رقابت علف هاي هرز براي مواد غذايي آب و نور كاهش مي يابد. بهره گیری از علف كش ها جهت كنترل علف هاي هرز ذرت مرسوم می باشد (تاج بخش ،1375). علاوه براين، نيز علف هاي هرز توسط ديگر روش ها نظير، وجين دستي و مكانيكي كنترل مي شوند. اين گونه روش ها، معمولاً با مشكلات فراواني همراه هستند، از اين رو هميشه مفيد و مقرون به صرفه نيستند كنترل علف هاي هرز بخش قابل توجهي از هزينه توليد گياهان زراعي را تشكيل مي دهد (اليور[31]، 1988) (نگوآجيو وهمكاران[32]، ‌1997). بنابراين علف هاي هرز را بايد به طريقي كنترل كرد كه كمترين هزينه را در برداشته و مشكلاتي از قبيل مقاوم شدن علف هاي هرز به علف كش ها و آلودگي هاي محيطي را به همراه نداشته باشد (هال و همكاران[33]، 1992 ؛اليور، 1988 ؛ ولي و همكاران[34]، 1991).از آنجا که جوانه زنی و استقرار علف های هرز یک فرایند تدریجی می باشد و در ابتدای رشد رقابت چندانی با گیاه زراعی ندارند، شاید وجین زود هنگام آن ها ضروری نبوده (هال وهمکاران ،1992) و چه بسا به دلیل رویش دوباره زیانبار باشند (ویلسون وکال[35]، 1996). یکی از معضلات مربوط به تولید ذرت مساله علف های هرزی می باشد که از طریق رقابت باعث کاهش عملکرد ذرت می گردند. ده درصد از کاهش تولیدات کشاورزی جهان را علی رغم کنترل شدید علف های هرز، در اکثر سیستم های کشاورزی می توان به اثر رقابت علف های هرز نسبت داد (رحیمیان و شریعتی، 1389). علف های هرز نه تنها تولید گیاهان زراعی را کاهش داده و هزینه محصولات کشاورزی را افزایش می دهند. بلکه موجب ایجاد مشکلاتی مانند عملکرد پایین تر گیاه و دام، کاهش راندمان مصرف زمین، افزایش هزینه های کنترل حشرات و بیماری های گیاهی، کاهش کیفیت محصولات، افزایش معضلات مدیریت آب و کاهش راندمان نیروی کار می گردد (زند و همکاران، 1383؛ کوچکی و همکاران، 1373). عملکرد گیاهان زراعی به گونه عمده در نتیجه رقابت با علف های هرز بر سر آب، عناصر غذایی، نور و دی اکسید کربن کاهش می یابد. همچنین در مورد بعضی از علف های هرز، عملکرد گیاه زراعی در اثر آزادسازی ترکیبات دگر آسیب به محیط از سوی علف های هرز کم می گردد. گیاهان زراعی و علف های هرز به گونه کلی نیاز مشابهی به عناصر غذایی دارند. پس، مدیریت عناصر غذایی به عنوان یک راهکار متحمل برای مدیریت علف های هرز شناخته می گردد (واکر و بوچانان[36]، 1982). بسته به تراکم، ترکیب گونه ای، زمان نسبی سبز شدن، شرایط آب و هوایی، رقم گیاه زراعی و سایر عوامل خسارت علف های هرز در ذرت متغیر خواهد بود. در صورت عدم کنترل علف های هرز، بسته به تراکم و تنوع علف های هرز، عملکرد ذرت ممکن می باشد از 15 تا 90 درصد کاهش یابد (اردکانیان، 1375؛ کوچکی و همکاران، 1376؛ ویلیا مز و همکاران[37]، 2008). کشاورزان همواره در طول تاریخ با علف های هرز در مبارزه بوده اند و در این راستا به پیشرفت های قابل ملاحظه ای نیز دست یافته اند. مدیریت علف های هرز یکی از عناصر کلیدی در بیشتر سیستم های زراعی می باشد. اما افزایش مقاومت علف های هرز به علف کش ها ضرورت کاهش هزینه نهاده ها و نگرانی از اثرات جانبی علف کش ها در محیط، باعث اجبار کشاورزان در جهت کاهش مصرف آن ها گردیده می باشد (رحیمیان و شریعتی، 1378).

1-8- تعاریف دوره بحرانی علف های هرز در شرایط محیطی

مطالعه هاي زيادي جهت مبارزه با علف هاي هرز انجام شده می باشد و در اين مطالعه، محدوده اي از دوره رشد كه در آن علف هاي هرز بيشترين خسارت را وارد مي كنند دوره بحراني كنترل علف هاي هرز ناميده شده می باشد (قوشه و همكاران[38]، 1996). و اين دوره براي گياهان در نواحی گوناگون محاسبه و پيشنهاد شده می باشد (اومافرا[39]، 2006). محدوده اي از رشد گياه كه درآمد حاصل از افزايش محصول، بيشتر از هزينه كنترل علف هاي هرز باشد را دوره اقتصادي كنترل علف هاي هرز ناميده اند. نتايج محققاني مانند ويورو تان[40] (1983) هال و همكاران (1992)، دنان و همكاران [41](1995) و محمودي (1998)به خوبي نشان مي دهد كه كنترل علف هاي هرز در دوره بحراني، اقتصادي مي باشد. همچنين ممكن می باشد درآمد حاصل از افزايش محصول جوابگوي هزينه هاي عميات كنترل نباشد (هال و همكاران، 1998). شروع رقابت و کاهش عملکرد با پیشرفت فصل رشد و رسیدن به نقطه محدودیت منابع همراه می باشد (آلدریچ[42]،1987 ). پس، تداخل علف های هرز با گیاهان زراعی در طی مراحل مختلف رشد و نمو یکسان نیست و در یک نظام کار آمد مدیریت مزرعه، فرآیند رشد و طریقه اثرات متقابل بایستی مد نظر قرار گیرد (اوچو[43]، 1990). با در نظر گرفتن میزان کاهش قابل تحمل عملکرد، در چرخه زندگی گیاه زراعی دوره زمانی خاص هست که اگر مزرعه عاری از علف های هرز نگه داشته گردد، کاهش عملکرد روی نداده و مبارزه با علف های هرز قبل یا بعد از این دوره نیز تأثیری در عملکرد ندارد. این دافعه ی زمانی خاص را دوره بحرانی کنترل علف های هرز می نامند (احمدی، 1376) زیمیدال[44](1995) این دوره را کوتاهترین زمانی می داند، که برای جلوگیری از کاهش عملکرد، بایستی گیاه زراعی از اثرات زیانبار گیاهان هرز دور نگه داشته گردد. بهره گیری مداوم از علف کش های پیش رویشی که دوام زیادی در خاک دارند ممکن می باشد سبب مقاومت علف های هرز، لطمه به محصولات بعدی و هم چنین آلودگی های زیست محیطی گردد (زیمیدال، 1980) برای کاهش مصرف سموم و بهینه بودن آن در کشاورزی پایدار به مدیریت تلفیقی مبارزه با علف های هرز که یکی از راهکارهای آن تعیین مناسب ترین زمان کاربرد ابزارها و شیوه های مبارزه می باشد توجه زیادی می گردد (بوز والیور[45]،1993). سينگل و همكاران[46] (1996) دوره بحراني را حاصل دو غیر از مي دانند: نخست دوره بحراني عاري از علف هاي هرز و دوم دوره بحراني تداخل علف هاي هرز كه به ترتيب معادل نقطه حداقل زماني عاري از علف هرز[47] و نقطه حداكثر آلودگي به علف هاي هرز[48] و فاصله زماني بين اين دو جزء را دوره بحراني مبارزه با علف هاي هرز تعريف كردند. همچنين نقطه تلاقي اين دو جزء را نقطه برابري تداخل و كنترل ناميده و آن را به عنوان نقطه برابري افزايش يا كاهش عملكرد گياه زراعي در واكنش به رقابت ناميدند. تحقيقات انجام شده روي اين دوره براي هر گياه زراعي متفاوت بوده و مي تواند تحت تاثير عوامل مختلف مانند اقليم، (كوران وهمكاران[49]، 1981) رقم گياه زراعي (كراتسر و وايت[50]، 2000) تراكم، نوع علف هاي هرز مناسب منطقه و تاريخ كاشت گياه زراعي (وان اکير و همكاران[51]، 1993) عمليات زراعي (ويزانتين پلاس و كاترانسيس[52]، 1998) و عوامل ديگر قرار گيرد. اين امر مستلزم كاهش مصرف علف كش ها می باشد. تعيين دوره بحراني كنترل علف هاي هرز مي تواند جهت بالا بردن راندمان مصرف علف كش ها و ديگر روش هاي مديريت علف هاي هرز مفيد باشد. دوره بحراني كنترل علف هاي هرز به بخشي از چرخه زندگي گياه زراعي گفته مي گردد كه براي به حداقل رساندن كاهش عملكرد، گياه زراعي بايد عاري از علف هرز نگاه داشته گردد (اليور، 1988 ؛ ويور[53]، 1984 ؛ زيمیدال، 1988) كنترل علف هاي هرز در اين دوره، باعث جلوگيري از تداخل آن در رشد گياه زراعي و كاهش عملكرد می گردد. كنزويك و همكاران[54](2003) نيز دوره بحراني كنترل علف هاي هرز را به عنوان دوره اي در چرخه رشد گياهان زراعي معرفي كردند كه براي جلوگيري از كاهش عملكرد بايد در آن وقت علف هاي هرز كنترل شوند. مطالعات متعددي روي دوره بحراني كنترل علف هاي هرز محصولات زراعي مختلف در شرايط محيطي متفاوت انجام شده می باشد (بريسون[55]، 1990، واوسون[56]، 1970 ؛ايوانزو همكاران[57]، 2003 ؛ كنزويک و ايوانز[58]، 2003). همچنين پژوهش هاي زيادي در ارتباط با تعيين دوره بحراني ذرت انجام گرفته می باشد. برخي از محققين دوره بحراني را براساس روزهاي پس از كاشت ذرت و بعضي ديگر براساس مراحل رشد و يا روش حرارتي در طول رشد، تعيين كرده اند طي جمع بندي هاي صورت گرفته به نظر مي رسد دو روش اخير يعني مبنا قرار دادن مراحل رشد و تجمع حرارتي براي تعيين دوره بحراني مناسب تر و كاربردي تر می ب
اشد (احمدي، ‌1374). با در نظر داشتن منابع محدود، تنها راه

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را در شماره بندی انتهای صفحه بخوانید              

افزايش توليد مواد غذايي برنامه ريزي اصولي و بهينه سازي اقتصادي عملكرد مي باشد. خسارات علف هاي هرز سالانه حدود 278 ميليون تن برآورد شده می باشد كه معادل 5/11 درصد از كل غذاي جهان مي باشد. (ويور و تان، 1986 ؛ ويبها و اشيلومار[59]، 1998) خسارت علف هاي هرز به محصولات كشاورزي دركشورهاي توسعه يافته با اعمال روشهاي مختلف مبارزه در حدود 10% و در صورتي كه مبارزه صورت نگيرد تا 100% برحسب شرايط، نوعي گياه زراعي و فلور علف هرز گزارش شده می باشد (تاكوت[60]، 1993). از طرفي با توسعه كشاورزي تك محصولي روز به روز وابستگي به روش هاي كنترل شيميايي بيشتر مي گردد. اين وابستگي علاوه بر زيان هايي كه براي بشر و محيط زيست دارد، موجب مقاومت علف هاي هرز به طيف وسيعي از علف كش هاي قوي تر و با دز بالاتر و افزايش هزينه توليد مي گردد. (استوان و اسوانتون[61]، 1994 ؛ هاني و همكاران[62]، 1994). همه اين مسائل موجب شده می باشد كه دانشمندان به فكر اجراي يك سيستم مديريت كنترل تلفيقي علف هاي هرز باشند. در اين سيستم براستفاده اصولي و تلفيقي از روش هاي مختلف مبارزه تاكيده شده می باشد. از اين روش به عنوان کوشش در جهت مصرف موثر و صحيح مكاني از علف كش ها با كاهش وابستگی به مواد شیمیایی، گامی در جهت رسیدن به مقرون به صرفه هزینه کارا[63]همگام با كشاورزي پايدار و حفظ محيط زيست[64] بر
مي‌دارد (كوران و همكاران، 1981 ؛ سينگل و همكاران، 1996). در اين سيستم تعيين ضرورت كنترل (از طريق تعيين آستانه اقتصادي) و تعيين بهترين زمان كنترل (با تكيه بر مفهوم دوره بحراني) مهم ترين هدف ها را تشكيل مي دهند.

با ذکر این مقدمه، می توان گفت که این پژوهش، در جهت نیل به اهداف علمی و کاربردی متعددی، همچون كاهش هزينه كنترل علف هاي هرز از طریق بهره گیری بهينه از علف كش ها به مقصود اجتناب از مقاوم شدن علف های هرز نسبت به بهره گیری مداوم از علف کش ها، بهبود راندمان بهره گیری از آب و تعيين بهترين دور آبياري به مقصود افزایش سطح تولید ذرت در اثر بهره گیری بهینه از منابع آبی به مقصود حفظ منابع به دلیل خشکسالی های دهه اخیر در استان، اجرای مباني كشاورزي پايدار و مديريت تلفيقي علف هاي هرز به مقصود افزایش راندمان زراعی در ذرت از طریق مدیریت توأم علف های هرز و اثرات سوء تنش خشکی و…؛ در قالب مطالعه اثرات تنش خشکی در مراحل مختلف رشد و نمو (مراحل گلدهی، گرده افشانی و دوره پر شدن دانه) و سطوح مختلف وجین علف های هرز در مراحل مختلف (مراحل 4، 7، 11، 14 و 17 برگی) در گیاه زراعی ذرت رقم سینگل کراس 604، اجرا گردید.

تعداد صفحه :143

قیمت : شش هزار تومان

***

—-

پشتیبانی سایت :        ———-        [email protected]