مقاله درمورد احتمال خسارت

بالايي مي باشد.
خسارت اين حشره روي محصول گوجه فرنگي بين 50 تا 100 درصد مي رسد. توليد مثل بالا (تا 12 نسل در سال) مينوز گوجه فرنگي را تبديل به حشره خطرناكي كرده است.
2-1-1) مناطق انتشار
پروانه مينوز گوجه فرنگي با نام (Lepidoptera:Gelechiidae) Tuta absoluta يکي از آفات مهم گوجه فرنگي و سيب زميني در دنيا به شمار مي آيد، که در کشورهاي امريکاي جنوبي و حاشيه مديترانه انتشار دارد. اين آفت بومي امريكاي جنوبي بوده و بخصوص دركشور هاي آرژانتين، پرو، برزيل، بوليوي، ونزوئلا، اروگوئه، شيلي،اكوادر و پاراگوئه گزارش شده است كه در سال هاي اخير از طريق نقل و انتقالات اندام هاي گياهي ميزبان بخصوص ميوه گوجه فرنگي ، سيب زميني به كشورهاي اروپائي مانند انگلستان، اسپانيا، ايتاليا، فرانسه و شمال آفريقا مانند ليبي ،مراكش،الجزاير و تونس و بعضي كشورهاي آسيائي مانند ژاپن و اخيراً بهكشورهاي همسايه ما كويت و بحرين و از آنجا به ايران گسترش يافته است.
(بهداد،1381)
2-1-2) اهميت اقتصادي
اين آفت خطرناك اخيرا از تعدادي از استان هاي غرب، جنوب غرب و جنوبي كشور گزارش گرديده است و مي تواند تهديد جدي براي توليد گوجه فرنگي و صنايع وابسته به آن باشد.قدرت تکثير بالاي اين آفت آن را به يکي از مقاومترين حشرات به آفتکشها بدل کرده است. در حاليکه به نظر مي رسد منشا اوليه اين آفت امريکاي لاتين بوده است ولي امروزه دامنه پراکنش جغرافيايي آن به اروپا، خاورميانه و ايران نيز رسيده است و با توجه به قدرت خسارتزايي به سرعت در نقش يکي از آفات کليدي ظاهر گشته است.

شکل 2-1)نقشه پراکنش و مهاجرت شب پره مينوز برگ گوجه فرنگي از امريکاي لاتين به مديترانه و خاورميانه

در حال حاضر وجود جمعيت هاي مقاوم در کشورهاي امريکاي لاتين گزارش شده اند (ناشناس،1390). اين مناطق براي دهه هاي متوالي در معرض مصرف مکرر و نادرست آفت کش هاي شيميايي قرار داشته اند و به همين علت فشار انتخابي سموم منجر به رشد و گسترش جمعيتهاي مقاوم به گروههاي مختلف حشره کش ها گشته است. از آن جا که احتمال دارد، موج جديد گسترش آفت به کشورهاي اروپايي و خاورميانه از جمعيت هاي امريکاي لاتين آغاز شده باشد، بنابراين احتمال وجود مقاومت در جمعيت هاي مينوز برگ گوجه فرنگي منطقه خاورميانه و ايران زياد است. با توجه به اين، در درجه نخست ارزيابي کارآيي حشره کش ها بر روي جمعيت هاي اين آفت در مناطق جغرافيايي مختلف اهميت دارد(کلانتر هرمزي، 1389).
2-1-3) شکل شناسي
حشره کامل
حشرات كامل اين آفت، پروانه كوچكي با حدود10 ميلي متر طول مي باشد ، رنگ بال ها نقره اي با لكه هاي خاكستري-سفيد ، شاخك ها نخي شكل و به طور متناوب به رنگ تيره و روشن ديده مي شوند،وپالپ ها به خوبي رشد كرده اند.

شکل 2- 2) حشره کامل مينوزگوجه فرنگي

تخم :
تخم ها سفيد شيري با حالت استوانه اي بطول 0/36 و عرض 0/22 ميليمتر که غالباً در زير برگ ها گذاشته مي شود و پس از 45 روز باز مي شود.

شکل 3-2) تخم مينوز برگ گوجه فرنگي روي برگ
لارو :
برنگ کرم با سر سياهرنگ که از سن دوم تا چهارم بدن برنگ سبز مايل به خاکستري تا صورتي مي گرايد. طول لارو در سن اول 9/0 و در سن آخر 7/5 ميليمتر است. دوره ي زندگي لاروها 15-13 روز کامل مي شود.

شکل 2-4) لارو مينوز برگ گوجه فرنگي
شفيره :
برنگ قهوه اي، دوره ي شفيرگي 9 تا 11 روز است. شفيره ممکن است در خاک يا روي برگ و يا درون تونل تغذيه در ساقه تشکيل شود.

شکل 5-2) شفيره مينوز برگ گوجه فرنگي
2-1-4) زيست شناسي
مينوز گوجه فرنگي از گروه پروانههاي کوچک(ميکرو لپيدوپترا) است کل دوره زندگي در 24 تا 40 روز (به استثنا ماه هاي زمستان که دوره زندگي بيشتر از 60 روز طول مي کشد) تکميل مي گردد. حداقل دماي مورد نياز براي فعاليت زيستي اين آفت 9 درجه سانتيگراد است. پس از جفت گيري، حشرات ماده تخم هاي کوچکي پشت برگها قرار مي دهد. لاروهايي که از اين تخم ها خارج مي شوند، به رنگ هاي زرد روشن يا سبز ديده مي شوند و 0.5 ميليمتر طول دارند. به مجرد تکميل دوره لاروي، يک نوار سبز تيره مشخص در سطح پشتي لاروها تا کپسول سر بروز مي يابد. در دوره زندگي اين حشره 4 سن لاروي مشاهده مي شود. لاروها تا زماني که غذا در دسترس داشته باشند، به دياپوز نمي روند. تشکيل شفيره در خاک، روي سطح برگ يا درون دالان هاي لاروي صورت مي گيرد. اگر شفيره در داخل خاک تشکيل نشود، معمولا يک پيله ابريشمي روي آن را مي پوشاند. زمستان گذراني به شکل تخم، شفيره يا پروانه هاي بالغ بسته به شرايط محيطي مشاهده مي شود. . هر حشره ماده ممکن است تا 300 تخم بگذارد و بدين ترتيب 10-12 نسل سالانه توليد کند(کلانتر هرمزي ،1389).

شکل 6-2) مراحل رشدي پروانه مينوز گوجه فرنگي

شکل 7-2) نحوه تغذيه آفت در هر مرحله رشدي

شکل8-2) لارومينوزبرگ گوجه فرنگي درحال خروج از دالان مادري
2-1-5) نحوه خسارت:
اين آفت در تمام مراحل رشدي بوته هاي گوجه فرنگي به آنها خسارت مي زند و در تمام سنين لاروي احتمال خسارت به سبب تغذيه اين حشره وجود دارد. تشخيص خسارت مينوز گوجه فرنگي روي گياه معمولا آسان است، در روي برگها، لاروها از بافت مزوفيل تغذيه مي کنند و مسير تغذيه آنها به صورت لکه هاي نامنظم در مي آيد، فضولات سياه لاروها درون دالان ها قابل مشاهده است. اين لکه ها ممکن است بعدا نکروزه شوند. همچنين لاروها ممکن است، تونل هايي در ساقه ايجاد نمايند، که نمو کلي گياهان را تغيير دهند. ميوه ها به مجرد ظهور روي بوته ها در معرض هجوم اين آفت قرار مي گيرند. دالان هاي ناشي از اين آفت درون ميوه، ممکن است محل ورود عوامل بيماري زاي ثانويه باشد، که موجب فساد و پوسيدگي ميوه مي شود. خسارت ناشي از اين حشره به محصول گوجه فرنگي از نظر کمي و کيفي چشمگير است و چنانچه مورد کنترل قرار نگيرد به 100% محصول مي رسد(ابراهيم بهداد،1381).

روي سيب زميني فقط قسمت هاي هوايي گياه مورد حمله قرار مي گيرد و لاروها به غده سيب زميني خسارتي وارد نمي کنند. بر روي گوجه فرنگي اين آفت به کليه قسمتهاي گياه حمله مي کند، هرچند لاروها جوانه هاي انتهايي، برگچه هاي نازک، گلها و ميوه هاي سبز را براي تغذيه ترجيح مي دهند. خسارت اين آفت گاه صد در صد گياه را نابود مي کند.

شکل9-2) آثارخسارت لارو (تونل لاروي درداخل مزوفيل)

شکل10-2)برگ خسارت ديده دراثرتغذيه لارو مينوز برگ گوجه فرنگي

شکل11-2)بوته هاي آلوده به مينوز گوجه فرنگي

2-1-6) مقايسه مگس مينوز با پروانه مينوز گوجه فرنگي
تمايز اين دو آفت روي گوجهفرنگي طبق شکل 2-12 مشخص ميشود.

2-1-7) کنترل :
مديريت پايدار و کارآمد اين آفت بر پايه تلفيق روشهاي پيشگيري به همراه روش هاي کنترل شيميايي و غير شيميايي استوار است.
2-1-7-1) روش هاي فيزيکي
– کاربرد تله هاي زرد چسبنده پيش از نشاء
– پايش آفت با استفاده از تله هاي فرموني دلتا
– درزبندي گلخانه با توري هاي با کيفيت بالا (9× 6 سانتي متر مربع)
– استفاده از تله آب و روغن (به تعداد 20-40 تله/هکتار)براي تله گذاري به طور انبوه
– جمع آوري و نابودي محصولات و زوايد گياهان آلوده به آفت
2-1-7-2) روش هاي زراعي
– رعايت تناوب زراعي
– استفاده از نشاء هاي عاري از آفت
– شخم عميق خاک در فاصله دو فصل کاشت و پوشاندن خاک با مالچ پلاستيکي يا انجام سولاريزيشن
– رعايت فاصله زماني 6 هفته اي براي نشاء مجدد در زمين آلوده به آفت
– کنترل علف هاي هرز (به ويژه علف هاي هرز خانواده بادمجانيان) براي پيشگيري از ازدياد جمعيت آفت روي ميزبان هاي گياهي جايگزين (کلانتر هرمزي،1389)

2-1-7-3) روشهاي کنترل بيولوژيک آفت شب پره مينوز برگ گوجه فرنگي شامل:
-از عوامل کنترل بيولوژيک ماکرو مانند سن شکارگر Nesidiocoris tenuis، زنبور پارازيتوئيد لاروPseudapanteles dignus و زنبور پارازيتوئيد تخم Trichogramma pretiosumدر مناطق انتشار آفت نام برده شده است (کلانتر هرمزي ،1389)
– از عوامل کنترل ميکروبي نيزميتوان به قارچهاي بيمارگر Metarhizium anisopliaeو Beauveria bassiana و باکتري Bacillus thuringiensisاشاره کرد(کلانتر هرمزي وهمکاران،1389).

شکل 13-2) زنبور P. dignusپارازيتوئيد لارو مينوز برگ گوجه فرنگيشکل14-2) زنيورT. pretiosumپارازيتوئيد تخم مينوز برگ گوجه فرنگي

در مطالعات به نقش زنبور تريکوگراماي T. pretiosumاشاره شده است، که از توانايي پارازيته کردن تخم هاي اين آفت برخوردار است. نرخ پارازيتيسم تخم هاي اين شب پره توسط پارازيتوييد مذکور 28% گزارش شده است(کلانتر هرمزي وهمکاران،1389).

همچنين در منابع وجود زنبوري از خانواده Braconidae موسوم به P. dignusبه عنوان پارازيتوئد لاروهاي مينوز گوجه فرنگي مورد اشاره قرار گرفته است، که از ميزان توانايي 30% در پارازيتيسم لاروهاي آفت برخوردار مي باشد (کلانتر هرمزي وهمکاران،1389).
علاوه بر اين فعاليت قارچ M. anisopliaeروي تخم هاي اين آفت بررسي شده است، که اميد بخش ذکر شده است (کلانتر هرمزي وهمکاران،1389).
باکتري B. thuringiensisبه عنوان بيمارگر لاروهاي مينوز برگ گوجه فرنگي نام برده مي شود(کلانتر هرمزي وهمکاران،1389).
2-1-7-4) تله هاي فرموني
از جمله وسايلي که در رابطه با مديريت تلفيقي اين آفت کاربرد دارد، تله هاي فرموني است. با کاربرد تله فرموني امکان پايش و آگاهي از طغيان احتمالي آفت وجود دارد و هم مي توان تراکم و انبوهي آن را تخمين زد. در اين نوع تله ها فرمون جنسي ماده براي جلب شب پره هاي نر استفاده مي شود. شب پره هاي نر به محض ورود به داخل تله در اثر تماس با سطح چسبنده داخل آن به دام مي افتند و شکار مي شوند.

شکل 15-2) تله قيفي شکل16-2) تله نوري شکل17-2)تله نوري شکل 18 -2)تل دلتا
کاربرد تله فرموني در شکار انبوه شب پره مينوز گوجه فرنگي هم رضايت بخش گزارش شده است . طبق گزارش هاي موجود، هر تله به طور ميانگين در شب 1200 شب پره نر را به دام مي اندازد. تله فرموني قبل از ظهور نسل اول بايد مورد استفاده قرار بگيرد و کاربرد آن تا پايان فصل ادامه يابد، تا موثر واقع گردد(کلانتر هرمزي وهمکاران،1389 ).
دو نوع تله براي اين آفت قابل کاربرد است. تله قيفي و دلتا. در صورت تراکم بالاي جمعيت آفت و يا وجود غبار در هوا (که اکثر استان هاي غربي و جنوبي ايران با آن مواجه هستند) تله قيفي نسبت به تله دلتا کارآيي بهتري از خود نشان مي دهد(کلانتر هرمزي وهمکاران،1389).
شايان ذکر است، در هر هکتار 1تا 2 تله لازم است، تله نزديک به بالاترين نقطه گياه و تقريبا در ارتفاع يک متري از سطح زمين نصب مي شود(کلانتر هرمزي وهمکاران،1389).
2-1-7-5) کنترل شيميايي
آنچه درباره کنترل شيميايي شب پره مينوز برگ گوجه فرنگي بايد دانست:
– کاربرد آستانه تحمل محلي و منطقه اي براي شروع کاربرد حشره کش ها
– انتخاب حشره کش ها بر اساس کارآيي محلي و عملکرد انتخابي
– تناوب کاربرد حشره کش ها بر اساس نحوه تاثير
-استفاده از حشره کش هاي ثبت شده برايT.absoluta
– رعايت نکات مندرج بر روي برچسب سم
-البته شايان ذکر است که، مبارزه شيميايي با اين حشره به سبب وجود لاروها درون دالان هاي داخل گياه دشوار است و موفقيت کنترل شيميايي در گرو استفاده صحيح از حشره کش هاي مناسب در بازه زماني يک فصل کشت است. بر اساس گزارش هاي موجود آفت کش ايندوکساکاربو نيز کلرپيريفوس طلايياز جمله سموم موثر بر روي

دیدگاهتان را بنویسید