— (186)

دانشگاه آزاد اسلامی
واحد بین الملل خلیج فارس
پاياننامه کارشناسی ارشد رشته حقوق خصوصی
عنوان:
بررسی امکان صدور حکم حجر افراد معتاد به مواد مخدر و روانگردان
استاد راهنما:
دکتر قاسم خادم رضوی
پژوهشگر:
مجید ظاهر بغلانی
زمستان 1394

تقدیم به :
همه کسانی که به من آموختند…
پدر و مادرم
همسر فداکار و مهربان و فرزندان عزیزم که در تمامی مراحل زندگی یار و یاور من بوده اند.

تقدیر و تشکر
از دست و زبان كه برآيد كز عهده شكرش بدر آيد؟
با اغتنام فرصت و به رسم ادب بر خود واجب می دانم نهایت سپاس و تشکر خود را به استاد راهنمای ارجمندم جناب آقای دکتر قاسم خادم رضوی از اینکه هدایت و راهنمایی این پایان نامه را بر عهده گرفتند و با رهنمودهای ارزنده و نکته سنجی های ایشان این تحقیق به ثمر رسید، ابراز دارم.
فهرست مطالب
TOC \o “1-3” \h \z \u چکیده: PAGEREF _Toc430467364 \h أ‌فصل نخست: کلیات تحقیق PAGEREF _Toc430467365 \h 21-1-بیان مسئله: PAGEREF _Toc430467368 \h 51-2- اهمیت وضرورت انتخاب موضوع: PAGEREF _Toc430467367 \h 51-3- ادبیات یا پیشینه تحقیق: PAGEREF _Toc430467369 \h 51-4- اهداف تحقیق: PAGEREF _Toc430467370 \h 61-5- اهداف نظری: PAGEREF _Toc430467371 \h 61-6- اهداف کاربردی: PAGEREF _Toc430467372 \h 61-7- سوالات تحقیق: PAGEREF _Toc430467373 \h 61-8- فرضیه‌های تحقیق: PAGEREF _Toc430467374 \h 71-9- روش تحقیق: PAGEREF _Toc430467375 \h 7فصل دوم: موضوع شناسی PAGEREF _Toc430467376 \h 82-1-مفهوم اعتیاد و معتاد PAGEREF _Toc430467377 \h 102-1-1-مفهوم اعتیاد PAGEREF _Toc430467378 \h 102-1-2-مفهوم معتاد PAGEREF _Toc430467379 \h 122-2-وضعیت حقوقی اعتیاد در کنوانسیون ۱۹۸۸ PAGEREF _Toc430467380 \h 132-3- وضعیت حقوقی اعتیاد در ایران PAGEREF _Toc430467381 \h 142-4- وضعیت حقوقی اشخاص معتاد در برخی کشورهای دیگر PAGEREF _Toc430467382 \h 162-5-تاریخچه اعتیاد به مواد مخدر PAGEREF _Toc430467383 \h 21فصل سوم: انواع مواد مخدر و روانگردان PAGEREF _Toc430467385 \h 243-1-انواع مواد مخدر PAGEREF _Toc430467386 \h 263-2- مواد داخلی وخارجی PAGEREF _Toc430467387 \h 263-3-طبقه بندي مواد اعتياد آور PAGEREF _Toc430467388 \h 283-3-1- انواع مواداعتياد آور PAGEREF _Toc430467389 \h 293-3-2-مواد از نوع دیگر PAGEREF _Toc430467390 \h 483-4-آثار مواد مخدر بر فرد PAGEREF _Toc430467391 \h 513-4-1-مواد مختل کننده حواس پنجگانه PAGEREF _Toc430467392 \h 513-4-2-عوارض روانی و جسمانی مواد مخدر.52
3-4-3-مواد شادی بخش و انرژی زا PAGEREF _Toc430467394 \h 543-4-4- مواد زایل کننده عقل PAGEREF _Toc430467395 \h 54فصل چهارم: بررسی ویژگی‌های فرد معتاد با افراد سفیه و مجنون PAGEREF _Toc430467398 \h 564-1-تطبیق فرد معتاد بر فرد سفیه PAGEREF _Toc430467399 \h 584-1-1- ویژگی های فرد سفیه PAGEREF _Toc430467400 \h 584-1-2- تعریف سفیه PAGEREF _Toc430467401 \h 584-1-3-مبنای حجر سفیه PAGEREF _Toc430467402 \h 624-2- ویژگی‌های فرد معتاد PAGEREF _Toc430467403 \h 684-3-نظریه قطعی پزشکی قانونی در خصوص افراد معتاد PAGEREF _Toc430467404 \h 704-4- تطبیق عنوان سفیه با فرد معتاد PAGEREF _Toc430467405 \h 714-4-1-نمودار شکلی افراد سفیه ومعتاد PAGEREF _Toc430467406 \h 744-5-تطبیق فرد معتاد با فرد مجنون PAGEREF _Toc430467407 \h 754-5-1-مفهوم جنون وانواع آن PAGEREF _Toc430467408 \h 754-5-2- تعريف لغوي و اصطلاحي مجنون PAGEREF _Toc430467409 \h 764-5-3-ویژگی های جنون ادواری PAGEREF _Toc430467410 \h 764-5-4-معاملات جنون ادواری PAGEREF _Toc430467411 \h 774-6-مقایسه فرد معتاد با فرد مجنون PAGEREF _Toc430467412 \h 774-6-1-مقایسه و تطبیق PAGEREF _Toc430467413 \h 784-6-2-نمودارتطبیق فرد معتاد با مجنون PAGEREF _Toc430467414 \h 784-6-3- انتصاب جنون ادواری به افراد معتاد PAGEREF _Toc430467415 \h 79فصل پنجم : معاملات افراد معتاد و تاثیر اعتیاد برنقض حقوق افراد معتاد به مواد مخدر و روانگردان PAGEREF _Toc430467418 \h 825-1-معامله افرد سفیه ومجنون PAGEREF _Toc430467419 \h 845-1-1-معاملات افراد سفیه PAGEREF _Toc430467420 \h 845-1-2-معاملات افراد مجنون PAGEREF _Toc430467421 \h 865-1-3- معاملات مجنون دایمی PAGEREF _Toc430467422 \h 865-1-4- معاملات مجنون ادواری PAGEREF _Toc430467424 \h 875-2- تطبیق معاملات PAGEREF _Toc430467425 \h 885-2-1- تاثیر نوع مواد در وضعیت فرد معتاد PAGEREF _Toc430467426 \h 885-3-معاملات افراد معتاد PAGEREF _Toc430467427 \h 895-3-1-اعتبار معامله با اشخاص معتاد PAGEREF _Toc430467428 \h 895-3-2- رضای فرد معتاد PAGEREF _Toc430467429 \h 905-3-3- اهلیت فرد معتاد PAGEREF _Toc430467430 \h 915-3-4-وضعیت حقوقی این معاملات PAGEREF _Toc430467431 \h 915-4-نقض حقوق معتادین PAGEREF _Toc430467432 \h 925-4-1- برخی از حقوق افراد معتاد PAGEREF _Toc430467433 \h 925-4-2-معتاد و حق آموزش PAGEREF _Toc430467434 \h 935-4-3- معتاد و حق کار PAGEREF _Toc430467435 \h 955-4-4- معتاد و حق ازدواج PAGEREF _Toc430467436 \h 975-4-5- معتاد و حق درمان PAGEREF _Toc430467437 \h 995-4-6- معتاد و حق دادرسی عادلانه PAGEREF _Toc430467438 \h 1005-4-7-معتاد و تبعید وی PAGEREF _Toc430467439 \h 1015-5-طریقه‌ی‌ صدور حکم حجر معتاد PAGEREF _Toc430467440 \h 1035-5-1- شرایط ومدراک لازم PAGEREF _Toc430467441 \h 1045-5-2- امتناع حضور معتاد در نزد پزشکی قانونی PAGEREF _Toc430467442 \h 1045-5-3- طریقه‌ی خروج معتاد از حالت حجر PAGEREF _Toc430467443 \h 105نتیجه گیری: PAGEREF _Toc430467444 \h 106پیشنهاد‌ها PAGEREF _Toc430467445 \h 107الف: پیشنهادات PAGEREF _Toc430467446 \h 107منابع مآخذ: PAGEREF _Toc430467448 \h 109
چکیده:در قانون مدنی افراد محجور به صورت محصور معین و مشخص شده لیکن مبنای حجر این افراد را در قانون نمی‌توان یافت و لاجرم باید به سراغ منابع فقهی و حقوقی معتبر در دیگر کتب مراجعه کرد از این رو نویسنده برای تبیین مبنای این حجر، ناچاراً به منابع فقهی و حقوقی مراجعه کرده تا این حقیقت را بررسی و واکاوی نماید، از آنجا که مبنای فقهی حجر افراد محجور به جهت حفظ اموال محجور، حفظ حقوق افراد واجب النفقه او و به جهت حفظ اموال جامعه اسلامی که اموال فرد سفیه جزیی از آن است می باشد لذا در این رساله در نظر داشته تا بررسی کرده که امکان صدور حکم حجر افراد معتاد به مواد مخدر و روانگردان وجود داشته یا نیاز به دلیل محکم و منابع موثق فقهی بوده که پس از انجام این تحقیق مشخص گردیده که امکان صدور حکم حجر این افراد با این دیدگاه که آنان افراد محجور بوده وجود نداشته ولی به نظر می‌رسد که با توجه به وضعیت خاص آنها از لحاظ جسمی و روحی و با توجه به اعلام نظریه اداره کل پزشکی قانونی کشور که این افراد سفیه بوده می‌توان آنها را محجور خواند لذا برای اثبات این امر نیاز به دلیل محکم فقهی یا حقوقی بوده که پس از تحقیق و تفحص هیچ گونه دلیل قابل استنادی حاصل نگردید.
واژه‌های کلیدی: محجور، اعتیاد، معتاد، مواد مخدر، روانگردان سفاهت، جنون.
فصل نخست: کلیات تحقیق1-1-بیان مسئله:بر اساس ماده 1207 ق.م محجورین شامل سه دسته صغار، اشخاص غیر رشید ومجانین‌اند که نویسنده، در این پژوهش در نظر دارد با تبیین صفات و ویژگی های نهفته درافراد معتاد و بررسی آثار سوء مصرف مواد مخدر بر این گونه افراد، به طوری که فرد معتاد در حالت نشئگی و یا خماری از شدت اعتیاد حاضر است که جام زرینی را در مقابل اندک مواد افیونی به ثمن ناچیز معامله کند و آن را به غیر واگذار کند و همچنین با تطبیق دادن عناوینی مانند سفیه و مجنون، بررسی نماید که امکان صدور حکم حجر این گونه افراد وجود دارد یا خیر؟ و معاملات این گونه افراد را مورد مطالعه و بررسی قرار دهیم ابتدا لازم است تا افراد معتاد را در یک نگاه تعریف نماییم. معتاد فردی است که در اثر استعمال مکرر ومداوم مواد مخدر وابستگی شدید به مصرف این مواد پیدا کرده به طوری که حالت وی چه در زمان نشئگی وچه در زمان خماری یک حالت غیر طبیعی و ناپایدار میباشد. حقوق موضوعه ایران در خصوص افعال واعمال فرد معتاد هیچ‌گونه اشاره ای نکرده ومتاسفانه هیچ یک از حقوقدانان محترم ما تاکنون در خصوص این موضوع تحقیق یا مقاله منسجمی ننوشته وحتی فقهای عظام در منابع فقهی خود در خصوص این افراد و معاملات آنها ویا حتی در خصوص اهلیت این گونه افراد سخنی به میان نیاورده‌اند. در دادگاه‌های ما در خصوص این افراد رویه قضایی خاصی موجود نمی باشد، فقط در خصوص بحث کیفری این افراد نظراتی موجود می باشد که از بحث ما خارج می باشد.در این پژوهش ما می کوشیم تا شاید با تطبیق دادن صفات و ویژگی های این گونه افراد با افراد مجنون وسفیه امکان صدور حکم حجر آنها را مورد بررسی قرار داده البته لازم به ذکر است که این کار درنگاه اول شاید کمی مشکل به نظر برسد؛ ابهامی که در این موضوع وجود دارد اینست که وضعیت حقوقی این افراد یعنی همان اهلیت آنها در حقوق موضوعه ما مشخص نیست، پس همان‌گونه که حقوق وظیفه دارد تا عدالت قضایی را در جامعه بشری رعایت کند باید ما بکوشیم تا با تصویب لوایح قانونی مربوط مبنی بر عدم اهلیت معتادان وافراد مشابه از حقوق آنها حمایت کنیم ونگذاریم حقوق این افراد ضعیف در جامعه از بین رود. البته فعلا قبل از بررسی و تحلیل مبنای اولیه حجر افراد محجور نمی توان گفت که افراد معتاد را می‌توان محجور شمورد یا خیر که این موضوع را در طول کار خواهیم دید. معتاد فردی است که در اثر استعمال مکرر ومداوم مواد مخدر وابستگی شدید به مصرف این مواد پیدا کرده به طوری که حالت وی چه در زمان نشئگی و چه در زمان خماری یک حالت غیر طبیعی و ناپایدار میباشد. حقوق موضوعه ایران در خصوص افعال واعمال فرد معتاد هیچ‌گونه اشاره ای نکرده ومتاسفانه هیچ یک از حقوقدانان محترم ما تاکنون در خصوص این موضوع تحقیق یا مقاله منسجمی ننوشته وحتی فقهای عظام در منابع فقهی خود در خصوص این افراد و معاملات آنها ویا حتی در خصوص اهلیت این گونه افراد سخنی به میان نیاورده‌اند. در دادگاه‌های ما در خصوص این افراد رویه قضایی خاصی موجود نمی‌باشد، فقط در خصوص بحث کیفری این افراد نظراتی موجود می باشد که از بحث ما خارج می‌باشد. در این پژوهش ما می کوشیم تا شاید با تطبیق دادن صفات و ویژگی های این گونه افراد با افراد مجنون وسفیه حکم حجربعضی از آنها را به اثبات برسانیم البته لازم به ذکر است که این کار درنگاه اول شاید کمی مشکل به نظر برسد؛ ولی در طول این کار خواهیم دید که نه چندان مشکل نیست بلکه با مقایسه ویژگی های موجود در افراد معتاد می توان این افراد را در زمره افراد محجور (سفیه و یا مجنون ادواری) شمرد و برای بعضی از آنها حکم حجر را صادر کرد. پس همان‌گونه که حقوق وظیفه دارد تا عدالت قضایی را در جامعه بشری رعایت کند باید ما بکوشیم تا با تصویب لوایح قانونی مربوط مبنی بر عدم اهلیت معتادان وافراد مشابه از حقوق آنها حمایت کنیم ونگذاریم حقوق این افراد ضعیف در جامعه از بین رود. البته در ادامه این رساله خواهیم گفت که منظور ما از افراد معتاد بعضی از این افراد می باشد نه بطور کلی تمام افراد معتاد که این موضوع را بعداٌ شرح خواهیم داد.
1-2- اهمیت وضرورت انتخاب موضوع:همان‌گونه که در قسمت قبل اشاره کردیم در فقه وحقوق موضوعه ما وضعیت حقوقی واهلیت این افراد مشخص نمی باشد. مگر نه این که کودک ودیوانه اهلیت معامله ندارند ومعامله ایشان بسته به مورد،غیر نافذ(صغیر ممیز) ویا باطل (صغیر غیر ممیز ومجنون) است؟ پس چرا معامله معتادی که از شدت اعتیاد حاضر است اموال ودارایی های خود را به عوض ناچیزی معامله کند باید صحیح ونافذ باشد؟ حتی اگر او مجبور نباشد وقصد داشته باشد آیا در شرایط عادی بعد از عودت هوش وحواس ، راضی به چنین معامله ای می باشد؟ پس در خود این وظیفه و ضرورت را دیده ام تا بعنوان یک حقوقدان قطره ای از دریای جامعه حقوقی کشور، از حقوق این گونه افراد ضعیف که روزانه حقوق آنها بعلت فقدان رضای معتدل از بین می رود بپا خواسته واز آنها حمایت نمایم.
1-3- ادبیات یا پیشینه تحقیق:با توجه به تحقیقات انجام شده توسط این جانب قبل از این پژوهش هیچ یک از فقهای عظام ویا حقوقدانان محترم به طور مستقل به چنین بحثی نپرداخته اند فقط یکی از نویسندگان معاصر اشاره ای به این نظریه کرده ولی متاسفانه در ادامه، آن را بدون نتیجه ویا بحث رها کرده است.
1-4- اهداف تحقیق:اینک که بیان مسئله وضرورت آن بیان شده است باید اهداف این پژوهش را به طور مختصربه شکل ذیل بیان کنیم:
1-5- اهداف نظری:1- بیان ومشخص کردن وضعیت حقوقی این افراد در حقوق موضوعه ایران؛
2- مشخص کردن وضعیت خاص معاملات این گونه افراد در حقوق موضوعه ایران؛
3- امکان صدور حکم حجر این گونه افراد با تطبیق دادن به افراد سفیه یا مجنون.
1-6- اهداف کاربردی:تصویب لوایح قانونی مربوط مبنی بر عدم اهلیت افراد معتاد وتقدیم آن به مجلس شورای اسلامی جهت اصلاح ق . م مفاد مواد 1207 و 1208 .
1-7- سوالات تحقیق:در هر مقاله یا رساله ای که نوشته می شود مبنای آن که نویسنده را وادار به این کار می کند شاید به‌ علت وجود همین سوالات مکرر در ذهن نویسنده ومحقق باشد در این پژوهش هم سوالاتی ذهن نویسنده را به خود مشغول کرده تا با این سوالات پژوهش فوق تکمیل گردد.
1- وضعیت حقوقی یا همان اهلیت افراد معتاد در حقوق ایران چگونه است؟
2- چگونه و به چه طریقی می توان این افراد را در زمره افراد محجور قلمداد کرد؟
3- افراد سفیه را می‌توان با افراد معتاد در یک راستا آورد وحکم آنها را درباره افراد معتاد جاری کرد؟
4- معاملات این افراد در حقوق ایران چه وضعیتی(صحیح، غیرنافذ ویا باطل) دارد؟
1-8- فرضیه‌های تحقیق:در این قسمت فرضیه های تحقیق که حاصل مطالعات نویسنده در طول این پژوهش است را به مختصر ذکر می‌کنیم:
1- افراد معتاد به علت غیر عقلایی بودن معاملات خود در زمره افراد محجور می باشند؛
2- با مقایسه صفات و ویژگی های موجود در افراد سفیه می توان افراد معتاد را هم محجور دانست؛
3- در فرد سفیه عاقل بودن، غیر عقلایی بودن تصرف مال، واستمرار وجود دارد که هر سه ویژگی به طور کامل در فرد معتاد وجود دارد؛
4- درحقوق ایران وضعیت معاملات آنها مشخص نیست ولی می توان آنها را غیر نافذ دانست.
1-9- روش تحقیق:این تحقیق یک تحقیق کاربردی می باشد چرا که ما در این خصوص قرار است وضعیت این افراد را مشخص وبا تصویب لوایح قانونی به مجلس شورای اسلامی این ابهام را در حقوق موضوعه ایران برطرف نماییم در این صورت با توصیف مواد قانونی ونظریات حقوقدانان به صورت فیش برداری از طریق کتابخانه ای ومطالعه کتب فقهی وحقوقی انجام می گردد.
فصل دوم: موضوع شناسیقبل از آنکه بحث را شروع کنیم بهتر است که ابتدا در خصوص دو واژه اعتیاد و معتاد از لحاظ لغوی واصطلاحی کاملا توضیح بدهیم و سپس تاریخچه اعتیاد را در ایران و یا سایر جهان شرح بدهیم تا در هنگام استفاده و استعمال این دو واژه در این پژوهش دچار سر در گمی نشویم.

2-1-مفهوم اعتیاد و معتاددر این مبحث در قالب دو گفتار مفهوم اعتیاد را از لحاظ لغوی واصطلاحی شرح می دهیم سپس در ادامه به دیگر مباحث خواهیم پرداخت که در گفتار نخست ابتدا مفهوم اعتیاد را بررسی می کنیم.
2-1-1-مفهوم اعتیادواژه‌ی « اعتیاد » از نظر لغوی مصدر باب افتعال از ریشه ی « عاد » است که در فرهنگ لغت معین به معنی عادت کردن و خو گرفتن می باشد . در فرهنگ نامه ی دهخدا اعتیاد به مفهوم « پیاپی خواستن چیزی » آمده است .
در سال 1950 کمیته متخصّص تشخیص مواد اعتیادآور که وابسته به کمیسیون بهداشت جهانی است اعتیاد به موادّ مخدّر را چنین تعریف کرده است :«اعتیاد به موادّ مخدّر مسمومیّت حاد یا مزمنی است که مضرّ به حال شخص و اجتماع می باشد و زاییده ی مصرفِ دارویی طبیعی یا صنعتی به شمار می رود و خصوصیات آن عبارت است از :
1. وجود یک تمنّا و احتیاج به ادامه‌ی استعمال دارو و به دست آوردن آن به هر طریقی که ممکن باشد.
2.وجود یک علاقه شدید یا یک گرایش به ازدیاد میزان مصرف دارو که به نام افزون طلبی مشهور است.
3. یک وابستگی روانی و جسمی به آثار داروهای اعتیادآور بدین نحو که وقتی دارو به معتاد نرسد اثرات روانی وجسمی که به آثار محرومیت از دارو ، موسوم است در وی ظاهر می شود. »
در سال 1964 سازمان بهداشت جهانی واژه ی «وابستگی به مواد» یا «سوء مصرف دارویی» را جانشین واژه ی اعتیاد کرد .
اعتیاد را وابستگی جسمانی و روانی فرد به مواد مخدر، که ترک آن برای فرد مبتلا سخت باشد، تعبیر می کنند. توضیح آن که، فرد با مصرف مواد مخدر به احساس لذت دست پیدا می کند و با توجه به این که بدن فرد در اثر مصرف ماده مخدر مقاوم می شود و حساسیت سابق را ندارد برای ایجاد حساسیتی که مقدار سابق برای او ایجاد لذت کند، لازم است فرد گرفتار به مرور زمان برمیزان مصرف بیفزاید. در اثر استمرار مصرف، یک نوع وابستگی جسمی و روحی ایجاد می شود، به نحوی که امکان ترک مصرف رفته رفته برای فرد، که به حالت اعتیاد رسیده، سخت می شود. فردی که به چنین حالتی رسیده باشد معتاد نامیده می شود. در این که اعتیاد یک نوع بیماری است یا نه بحث های علمی مختلفی صورت گرفته است و عقیده رایج بر آن است که اعتیاد نوعی بیماری است.و گفته می شود که « با توجه به نتایج به دست آمده از مطالعات و تحقیقات، اعتیاد به طور کلی و آشکارا در اثر تغییرات ساختاری و کارکردی مغز ایجاد می شود. بنابراین، می‌توان گفت که اعتیاد به طور قطع و یقین یک بیماری مغزی است»
توضیح آنکه فرد به خاطر ناراحتی هائی که داردو برای تسکین آلام جسمی یا روحی خود و به تصور غلط مبنی بر این که استعمال مواد مخدر آلام وی را خواهد زدود و یا تصور این که مصرف مواد مخدر باعث ایجاد شادی و نشئگی در وی خواهد شد، دست به استعمال مواد مخدر می زند. ابتدای مصرف نیز این نیازها برآورده می شود ولی بر اثر مرور زمان و با ایجاد وابستگی روحی و جسمی فرد نسبت به مواد مخدر معتاد می شود. لذا می توان گفت چنین شخصی بیمار است و با استعمال موادمخدر، اعتیاد بر وی عارض می شود. چنین شخصی، که دچار ناتوانی می شود، ذهن جامعه را به یکی ازعناوین «عمل ناپسند» ، « نابهنجار» و یا « مجرم» جلب می کند.
2-1-2-مفهوم معتاد سازمان بهداشت جهانی وابسته به سازمان ملل در این زمینه چنین مقررّ کرده است :
«معتاد فردی است که در اثر استعمال مکرر و مداوم ، متّکی به موادّ مخدّر و یا سایر مواد است و دارای شخصات چهارگانه زیر می باشد:
در اثر مصرف مکرر مواد و یا دارو ، عادت روانی ایجاد می شود و این عادت فرد را به علت نیز و تمایل روانی به سوی موادّ مخدّر و یا دارو ، به حد وسواس تشویق و ترغیب نماید؛
برای نگهداری اثری که منظور و مطلوب معتاد است ، مقدار مواد مصرفی افزایش یابد؛
در اثر قطع موادّ مخدّر یا دارو ، علائم خاصی در معتاد ظاهر گردد که آن علائم بستگی به نوع موادّ مخدّر و داروی مصرفی دارد؛
اعتیاد به مواد مخدر یا دارو برای فرد یا جامعه زیان آور باشد.»
به طور کل معتادان به دو گروه تفننی و دائمی تقسیم می شوند: (معتاد تفننی فردی است که وابستگی عمیق به موادّ مخدّر ندارد و فقط در برخی مواقع آن را مصرف می کند). میانگین مصرف این افراد در هر ماه، حداکثر چهار بار در هر نوبت 1 تا 3 گرم – معمولاً تریاک – می باشد . به طور معمول تعداد معتادان تفننی چندین برابر تعداد معتادان دائمی یا رسمی و یا حرفه ای برآورد می شود .( معتاد دائمی فردی است که در اثر مصرف مکرر و مداوم مواد ، دچار وابستگی شدید به مواد می باشد . که به دو صورت فکری یا روانی و جسمی ایجاد می شود )
حال که مفهوم اعتیاد ومعتاد را به درستی فرا گرفته، نوبت به آن رسیده تا ابتدا وضعیت حقوقی اعتیاد را در کنوانسیون 1988، ایران وسایر جهان بررسی نماییم سپس در ادامه به تاریخچه اعتیاد بپردازیم.
2-2-وضعیت حقوقی اعتیاد در کنوانسیون ۱۹۸۸
در بین کنوانسیون های سازمان ملل متحد (و قبل از آن جامعة ملل) کنوانسیون سازمان ملل متحد برای مبارزه با قاچاق مواد مخدر و روان گردان مصوب ۱۹۸۸ وین، اولین کنوانسیونی است که به حقوق بشری معتاد به طور خاص توجه کرده است. این کنوانسیون ضمن آن که با هدف ریشه کنی مواد مخدر در جهان به تصویب رسیده است ولی از حقوق انسانی معتادان نیز غافل نمانده است.
بند ۲ مادة ۱۴ کنوانسیون مزبور به صراحت نگرانی خود را درخصوص حقوق انسانی معتاد اعلام کرده و مقرر داشته است: «هر یک از اعضاء اقدامات لازم را برای ممنوعیت کشت غیرقانونی و از بین بردن گیاهان تخدیرکننده و یا مؤثر بر اعصاب (از قبیل خشخاش، بوته کوکا و گیاه شاهدانه) که به نحو غیرقانونی در قلمرو سرزمینی آن ها کشت می شود، معمول خواهند داشت. اقدامات مزبور حقوق انسانی افراد را محترم داشته و استفاده های مشروع سنتی، چنان چه مدارک تاریخی در تأیید آن باشد، و نیز حفاظت از محیط زیست، را مطمح نظر قرار خواهد داد. »
علاوه بر این، کنوانسیون ۱۹۸۸ اشاره ای به لزوم جرم انگاری اعتیاد از طرف دول عضو نکرده است و در مادة ۳ (قسمت اخیر بند ۳، قسمت ج) فقط از جرم انگاری مصرف غیرقانونی مواد مخدر صحبت کرده است. این امر نشان می دهد که در صورتی که با تجویز پزشک برای معتاد به عنوان بیمار، مواد مخدر استفاده شود، این عمل، جرم نخواهد بود.
درادامه مطلب مبحث بعدی به وضعیت حقوقی اعتیاد در ایران می پردازیم.
2-3- وضعیت حقوقی اعتیاد در ایران
بررسی سیر قانون‌گذاری در ایران درباب اعتیاد نشان می دهد که قانون گذار ابتدا به اعتیاد به عنوان معضلی اجتماعی، که مستلزم شدت عمل در مقابل آن باشد، توجه نداشته است. این امر از اولین قانونی که تحت عنوان قانون تحدید تریاک در ۱۲ ربیع الاول ۱۳۲۹ قمری تصویب شد، قابل استنباط است؛ چرا که قانون مزبور فرصت ۸ ساله ای را برای حل مشکل مصرف شیره به طور کلی و مصرف غیردارویی تریاک در نظر گرفته بود. نظام نامه تحدید ساخت و تنظیم توزیع ادویة مخدره مصوب ۲۵/۴/۱۳۱۳، مقرراتی را برای تحدید توزیع مواد مخدر پیش بینی کرد و بعد از آن مقررات دیگری در این زمینه به تصویب رسید.
قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک مصوب ۷/۸/۱۳۳۴، به معتادان شش ماه مهلت داد تا با معرفی خود به مراکزی که از طرف وزارت بهداری تعیین می شود نسبت به درمان اعتیاد خود اقدام کنند؛ و مادة ۳ قانون مزبور بدون آن که اعتیاد را جرم بشناسد استعمال آن را بعد از شش ماه موصوف ممنوع اعلام کرد. ولی مادة ۳ قانون مزبور استعمال مواد مخدر بدون مجوز طبی را جرم شناخت که شامل معتادان نیز می شد، و مادة ۹ لایحه قانونی راجع به اصلاح قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک مصوب ۳۱/۳/۱۳۳۸ نیز استعمال مواد مخدر بدون مجوز طبی را جرم تلقی کرد و مادة ۲۱ نیز اخراج کارمندان معتاد از شغل را پیش بینی کرد. همچنین مادة ۲۳ مهلت یک ساله ای را پیش بینی کرد تا چنان چه معتادان ظرف یک سال از تاریخ تصویب قانون مزبور، قبل از تعقیب خود را برای معالجه به وزارت بهداری معرفی کنند از تعقیب مصون باشند. آیین نامة اجرائی ماده ۳ قانون کشت محدود خشخاش و صدور تریاک مصوب ۱۶ و ۲۰ شهریور ۱۳۴۸ نیز بین معتادان زیر ۶۰ سال و بالای ۶۰ سال تفکیک قائل شد و درخصوص افراد زیر ۶۰ سال مصرف مواد مخدر جز با مجوز طبی را ممنوع اعلام کرد و برای افراد معتاد بالای ۶۰ سال کارت سهمیه پیش بینی کرد.
مادة ۲۰ لایحة قانونی تشدید مجازات مرتکبین جرائم مواد مخدر و اقدامات تأمینی و درمانی به منظور مداوا و اشتغال به کار معتادان مصوب ۱۹/۳/۱۳۵۹، به معتادان شش ماه مهلت ترک اعتیاد داد؛ و مادة ۲۱ کارت های سهمیه را ابطال و مادة ۸ استعمال مواد مخدر بدون مجوز طبی را جرم شناخت و مادة ۱۸ به لزوم نگه داری معتادان در مراکز ترک اعتیاد اشاره کرد. مادة ۱۵ مصوبه «مبارزه با مواد مخدر» (مصوب ۳/۸/۱۳۶۷) بین معتادان مواد مخدر از نوع هروئین و مواد در ردیف آن، و تریاک و مواد در ردیف آن، تفصیل قائل شد. درخصوص مواد مخدر دستة اول به معتادان شش ماه مهلت برای ترک اعتیاد داد و درباب مواد دستة دوم نیز معتادان زیر ۶۰ سال را ملزم به ترک اعتیاد کرد؛ ولی معتادان بالای ۶۰ سال چنین تکلیفی نداشتند. مصوبة مبارزه با مواد مخدر در سال ۱۳۷۶ اصلاح شد و آخرین متن استنادی و اجرایی در حال حاضر همین مصوبه است. طبق مادة ۱۵ مصوبه اصلاحی، «اعتیاد جرم است. ولی به کلیة معتادان اجازه داده می شود به مراکز مجازی که از طرف وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی مشخص می شود مراجعه و نسبت به درمان و بازپروری خود اقدام کنند.
تبصرة ۱: معتادان مذکور در طی مدت درمان و بازپروری از تعقیب کیفری جرم اعتیاد، معاف هستند. »
می توان حکم این ماده را تکرار حکم مادة ۲۳ لایحة قانونی راجع به اصلاح قانون منع کشت خشخاش و استعمال تریاک مصوب ۳۱/۳/۱۳۳۸، دانست، که به معتادان مهلت یک ساله ای برای ترک اعتیاد داده بود و آن ها را که قبل از تعقیب، برای درمان اقدام به معرفی می کردند، در مدت درمان از تعقیب معاف دانسته بود.
به نظر می رسد مقررات قانونی مربوط به اعتیاد که از بدو قانون گذاری تحت بررسی قرار گرفتند همگی دلالت بر پذیرش اعتیاد به عنوان بیماری دارند؛ چرا که قانون گذار علی رغم اذعان به بیمار بودن معتاد، قائل به مجرم بودن وی می شود و در ماده ۱۶ مصوبه برای بیماری که از درمان بیماری خود امتناع ورزد مجازات جزای نقدی و شلاق تعیین می کند.
به نظر می رسد این قسمت از حکم قانون گذار در تعیین مجازات بیمار، با حقوق بشری وی منافات داشته باشد. چون اصولاً بیمار را شلاق نمی زنند بلکه فقط نسبت به مداوای وی اقدام می کنند. لذا، اولین و بارزترین شکل نقض حقوق بشری معتاد را می توان در مادة ۱۶ مصوبة مبارزه با مواد مخدر ۱۳۶۷، اصلاحی ۱۳۷۶، مشاهده کرد.
در این مبحث وضعیت اعتیاد را در ایرا ن بررسی کردیم حال در یک مطالعه کوتاه به وضعیت اعتیاد در برخی از کشورهای جهان می پردازیم تا یک شناخت کافی از این موضوع بدست آورده باشیم.
2-4- وضعیت حقوقی اشخاص معتاد در برخی کشورهای دیگر
در آمریکا، وضعیتی مشابه وضعیت ایران وجود دارد. مطابق قانون حمایت از اشخاص ناتوان(مصوب ۱۹۹۰) اشخاص مصرف کنندة مواد مخدر صراحتاً از حمایت قانون مستثنی شده اند. این قانون به بخش عمومی و خصوصی اجازه می دهد در استخدام و ارائة خدمات عمومی به مصرف کنندگان مواد مخدر در مقایسه با افراد دیگر تبعیض قائل شوند. هدف کنگره از تصویب این قانون آن بوده است که نهادهای مشمول قانون از ارائة خدمات به مصرف کنندگان مواد مخدر خودداری کنند یا احتیاط های لازم را در این زمینه به عمل آورند. در آمریکا اعتقاد بر آن است که شخصی که مواد مخدر مصرف می کند باید بداند که در صورت مصرف مواد مخدر شغل، خانه و منافع اجتماعی را از دست خواهد داد. ولی در صورتی که ترک اعتیاد کند دوباره از حقوق اجتماعی بهره مند می شود.
ولی به نظر می رسد نمی توان مدل آمریکایی را به عنوان مدل قابل قبولی برای حقوق بشر طرف توجه قرار داد؛ چون نظام حقوقی آمریکایی به عنوان یک نظام حقوقی سخت گیر شهرت دارد؛ به نحوی که با اعمال قاعدة معروف به «درجة تحمل صفر» باعث شده است در حال حاضر حدود نیم میلیون آمریکایی فقط به خاطر جرایم غیر خشونت آمیز در زندان ها به سر ببرند که این تعداد بیش از کل زندانیان کشورهای عضو اتحادیه اروپا است.
طی قرن نوزدهم در انگلستان، هیچ کنترلی بر تولید، فروش، وارد کردن، صادر کردن و در اختیار داشتن مواد مخدر (غیر از قوانین کنترل کنندة فروش الکل) وجود نداشته است.بنابراین، «اعتیاد به مواد مخدر»و جرم انگاری قاچاق مواد مخدر در بریتانیا پدیدة نسبتاً تازه ای است و فقط در دوران بعد از جنگ جهانی اول، مقررة B ۴۰ به تبع «قانون مواد مخدر خطرناک مصوب ۱۹۱۴» و متعاقب هشدارهای موجود در گزارش های مربوط به استفادة تفریحی سربازان بریتانیایی از کوکائین در جنگ جهانی اول، در اختیار داشتن کوکائین را برای هر شخصی به غیر از پزشکان و حرفه های مشابه جرم شناخته بود.
با تصویب «قانون مواد مخدر خطرناک» در ۱۹۲۰ که جایگزین «قانون مواد مخدر خطرناک ۱۹۱۴» شد به پزشکان اجازه داده شد مواد مخدر را برای اهداف درمانی به معتادان تجویز کنند.ولی وزیر بهداشت وقت کمیته‌ای معروف به «کمیته رولستون» را برای بررسی دو مسئله تعیین کرد.
الف) اوضاع و احوالی که ممکن است در آن تهیه هروئین و مرفین و مواد متضمن این دو ماده برای معتادان از نظر پزشکی توصیه شود.
ب) احتیاط هایی که پزشکان تجویز کنندة هروئین و مرفین باید موقع تجویز به عمل بیاورند تا از سوء مصرف جلوگیری شود.
گزارش «کمیتة رولستون» در ۱۹۲۶ منتشر شد. دیدگاه غالب در آن، یک دیدگاه پزشکی بود. برخی از نتایج اصلی ارائه شده به وسیله این کمیته، مبنای سیاست بریتانیا در زمینة مواد مخدر و درمان و بازپروری سوء مصرف کنندگان مواد مخدر را تا دهة ۱۹۶۰ و در برخی جهات تا به امروز تشکیل داد. به ویژه «کمیتة رولستون» به این نتیجه رسید که اعتیاد به هروئین و مرفین پدیده نادری است که عمدتاً به وسیلة افرادی که به دلائل حرفه ای به مواد مخدر دسترسی دارند استفاده می شود. به نظر این کمیته معتاد باید به عنوان یک بیمار تلقی شود و نه یک فرد شر. از این رو درصدد یافتن شیوه های مختلف پزشکی برای درمان وی برآمد. هرچند این کمیته توصیه های مثبتی به عمل آورد و برخی شیوه های آموزشی را همانند کنار گذاشتن فوری یا تدریجی مواد مخدر توصیه کرد، ولی در همان زمان تصدیق کرد که شیوه های آموزشی در همة موارد قابل اعمال نیستند. این کمیته همچنین اصول راهنمای تجویز هروئین و مرفین به وسیله پزشکان را اعلام کرد.
سیاست پیشنهادی «کمیتة رولستون» بدون تغییر ماهوی تا تعیین یک کمیتة اضافی به سرپرستی «راسل برین» برای بررسی توصیه های داده شده از طرف «کمیتة رولستون» ادامه یافت. «کمیتة برین» در سال ۱۹۶۰ گزارش خود را به این صورت ارائه کرد که هرچند از زمان ارائه گزارش رولستون برخی تغییرات در وضعیت ایجاد شده است، ولی نیازی به تغییر اساسی در سیاست ها نیست. همچنین این کمیته این نظر را تأئید کرد که معتاد را باید فرد دچار اختلال روانی دانست تا مجرم.
«کمیته برین» در دومین گزارش خود که در ۱۹۶۵ منتشر کرد به این نتیجه رسید که نگرانی عمدة جدید، تجویز بیش از اندازه مواد مخدر به وسیله پزشکان است. از این رو پیشنهاد کرد که فقط پزشکان بخصوصی صلاحیت تجویز هروئین و مرفین به معتادان را داشته باشند و مواد مزبور فقط از مراکز خاصی که تسهیلات درمانی خاصی داشته باشند قابل تهیه باشد. این پیشنهادات از طرف حکومت وقت پذیرفته شد و منجر به تأسیس مراکز درمانی خاص در چندین بیمارستان ارائه کنندة خدمات بهداشتی، تحت نظارت پزشکی روان پزشکان مشاور، شد. از این به بعد، هروئین و مرفین فقط به وسیلة پزشکانی تجویز می شد که از وزارت کشور اجازه گرفته باشند. در عمل نیز اجازه‌نامه‌های مزبور فقط برای پزشکان شاغل در مراکز درمانی و بیمارستان ها و مؤسسات خاص دیگر صادر شد.
با این حال، تا اوائل دهة ۱۹۶۹، مواد مخدر در بریتانیا مشکل مهمی به شمار نمی آمد و همان گونه که قبلاً نیز گفته شد، مصرف کنندگان مواد مخدر به عنوان مریض هایی تلقی می شدند که نیازمند درمان و مراقبت بودند. ولی از اواخر دهة ۱۹۶۰ به بعد سیاست مواد مخدر انگلستان تحت تأثیر سیاست مواد مخدر آمریکا رنگ کیفری به خود گرفت.به ویژه، جامعه به سبب مرگ ومیر اطفال در اثر مصرف بیش از حد مجاز تریاک به عنوان شربتی مسکن که به صورت شایع و معمول به اطفال داده می شد، جریحه دار شده بود. با این حال، در بریتانیا در حال حاضر پزشکان مجاز می توانند برای معتادان، مواد مخدر مورد نیاز را تجویز کنند.
در سال ۱۹۷۱ «قانون سوء مصرف مواد مخدر» به تصویب رسید. قانون مزبور در واقع جایگزین «قانون پیش گیری از سوء مصرف مواد مخدر مصوب ۱۹۶۴» و «قانون مواد مخدر خطرناک مصوب ۱۹۶۵» و جمع قوانین قبلی است و اساس و پایة حقوق مواد مخدر را در بریتانیا تشکیل می دهد.
در دانمارک، سبک زندگی مصرف کنندگان مواد مخدر به طور سنتی، مجرمانه و موضوع اصلی مداخلة اجتماعی بوده است. ولی وقتی مصرف مواد مخدر در بین جوانان این کشور از اواسط دهة ۱۹۶۰ تا اوایل دهه ۱۹۷۰ گسترش یافت، دولت کمیته ای مشورتی را مرکب از کارشناسان و مأموران دولتی تشکیل داد. این کمیته تحقیقاتی را دربارة مشکل مواد مخدر از بعد اجتماعی انجام داد. براساس یافته های این کمیته، اعتیاد به مواد مخدر تعامل بین شخص، ماده مخدر و جامعه است که از طریق آن فرد در بستر یک فرهنگ مواد مخدری، اجتماعی می شود و برچسب انحراف می خورد. مطالعة مباحثات پارلمانی نیز در این مورد نشان می دهد که اکثریت اعضای پارلمان معتقد بودند که اعتیاد به مواد مخدر، بیش از آن که یک بیماری باشد، یک فرآیند اجتماعی است.
ولی کمیتة مشورتی در دومین گزارش خود اعتیاد را یک بیماری تلقی کرد و بر درمان مصرف کنندگان و معتادان تأکید کرد. با این حال بر دو جنبةدیگر سیاست مربوط به مواد مخدر، کنترل، پیشگیری و روابط بین پیشگیری، کنترل و درمان نیز اشاره کرد. در گزارش کمیته، از مصرف مواد مخدر و اعتیاد به آن به عنوان نشانة تغییر اجتماعی نام برده شد و گفته شد که مؤسسات اجتماعی موجود با این اشخاص به نحو مناسبی برخورد نکرده اند و همین امر سبب ایجاد احساس ناامنی و احساس بیگانگی در جامعه و بین جوانان شده است. این امر مخصوصاً خود را از بعد اجتماعی در قالب بی بهره مندی از مزایای اجتماعی، و از بعد روانی در قالب اشخاص آسیب پذیر نشان داده و باعث شده است همین افراد جذب فرهنگ مصرف مواد مخدر شده و در این فرهنگ اجتماعی شوند. در نتیجه کمیته به این نتیجه رسید که معتادان باید «باز اجتماعی» و درمان شوند.به این ترتیب، به نظر می رسد دیدگاه غالب دربارة معتادان دیدگاه ناظر به معتاد بودن آن هاست ولی در حقوق ایران این دیدگاه، دو وجهی است که بر محور معتاد بیمار ـ مجرم استوار است.
2-5-تاریخچه اعتیاد به مواد مخدربا توجه به این که استعمال موادمخدّر به شیوه کنونی و با این گستردگی که در حال حاضر وجود دارد در زمان حضرت رسول و ائمه ی اطهار نبوده است لذا در خصوص موادّ مخدّر یا اصلاً روایتی وجود ندارد و یا اگر هم وجود دارد ضعفِ سندی دارد .
با توجّه به این نکته : قابل ذکر است که در منابع شیعه دو نوع روایت درباره ی موادّ مخدّر وجود دارد یکی روایتی که حکم روی عنوانِ کلی مثل مسکر ، مُضرّ و … رفته است و می توان آن ها را بر مصداقین موجود در زمان حاضر تطبیق داد و دیگری روایاتی که از نوع خاصّی از موادّ مخدّر اسم برده اند که ضعفِ سندی که اشاره شد بیشتر دامن گیر این دسته از روایات است .
روایات دسته دوّم نیز بر دو قسم هستند :
الف. در برخی از آن ها از نوع خاصّی از مواد مخدر مذمّت شده است که صاحب مستدرک الوسائل به تعدادی از آن ها اشاره کرده است ؛
ب. و در قسم دیگر برای درمان برخی از بیماری ها تجویز شده است .
در منابع اهل سنت نیز روایاتی درباره ی موادّ مخدّر به چشم می خورد .
در منابع فقهی اعم از شیعه و سنّی از اولین کتب فقهی گرفته تا زمان حاضر در ابواب مختلف و به مناسبت های گوناگون از مواد مخدر بحث شده است . به عنوان مثال در باب نجاست آنجا که بحث از نجاست شراب و مسکرات می شود و هم چنین در مبحث اطعمه و اشربه و نیز در باب حد شارب الخمر و ابواب دیگر .
تلاش های بین المللی برای مبارزه با مواد مخدر تقریباً از فوریه ی سال 1909 در شانگهای با حضور نمایندگان سیزده کشور جهان تشکیل شد و به نام « هیأت بین المللی تریاک » شهرت یافت و این کنفرانس ها و پیمان نامه و … ادامه دارد اما تولید و مصرف مواد مخدر هم چنان در سطح جهان وجود دارد و ظاهراً رو به افزایش نیز است . علت اصلی توفیق نیافتن سازمان های بین المللی در امر مبارزه با تولید و مصرف مواد مخدر ، عدم وجود ضمانت اجراهای بین المللی است به گونه ای که اگر کشوری در زمینه ی مبارزه با مواد مخدر کوتاهی کرد مورد مجازات های اقتصادی یا سیاسی قرار گیرد .
با توجه به تغییر نگرش جامعه بین المللی راجع به موادّ مخدّر و بروز برخی مشکلات داخلی ، قانون گذار ایران در سال 1289 ه.ش برابر با 1910 میلادی یعنی یک سال پس از کنوانسیون شانگهای قانونی با عنوان « قانون تحدید تریاک » به تصویب رساند که بر اساس آن برای هر مثقال تریاک مالیده شده 300 دینار مالیات وضع شد و بعد از آن هر چند سال یک بار قانون جدیدی در این زمینه وضهع شده است و یا قانون قبلی اصلاح می گردد و این سیر قانونگذاری تا به حال ادامه دارد .
فصل سوم: انواع مواد مخدر و روانگرداندر فصل گذشته اعتیاد و معتاد را شناخته، تاریخچه اعتیاد را مطالعه کرده و یک بررسی کلی از آن در بخش قبلی داشته ایم در این فصل قصد داریم ابتدا انواع مخدر را به صورت کامل شرح دهیم سپس آثار هر مواد را بر شخص معتاد توضیح داده تا در ادامه تحقیق به مشکل برخورد نکنیم وبه راحتی بتوانیم حکم این افراد را مشخص نماییم.
3-1-انواع مواد مخدر همان طور که در فصل قبلی مفهوم اعتیاد ومعتاد را شرح دادیم نوبت به آن رسیده تا در این فصل ابتدا تمام مواد مخدر را به مختصر نام ببریم وسپس انواع آن را از سنتی وصنعتی ذکر خواهیم کرد ودر نهایت تاثیر آنها را بر افراد معتاد شرح خواهیم داد.
3-2- مواد داخلی وخارجیدر یک نگاه کلی دو نوع افیون وجود دارد : افیون داخلی و افیون خارجی
( افیون داخلی – اوپیوئیدهای اندروژن – که هم نام اندرورفین های معرف هستند و تقسیم بندی می شوند به اندورفین A ، B ، C ، D و …که اندورفین D یکصد و پنجاه برابر قویتر از مرفین – افیون خارجی – می باشد . افیون های خارجی کلیه موادی را در بر می گیرد که مورد سوء مصرف قرار می گیرند ؛ مثل تریاک ، مرفین ، هروئین و …
لازم است بدانید که افیونهای داخلی و خارجی در بدن ، گیرنده های مشترک دارند ؛ لذا وقتی افیونی خارجی وارد بدن شد ، در جنگ با افیون های داخلی برای اتّصال به گیرنده ها ، پیروز می شود و به تدریج افیون های داخلی سرکوب و در نهایت افیون های خارجی جایگزین افیون های داخلی می‌شوند).
اما این سؤال باقی می ماند که چه ویژگی بخصوصی در برخی از مواد وجود دارد که افراد بشر به آنها اعتیاد پیدا می کنند ؟دکتر زرین دست در این باره چنین نگاشته است :
«در جهان بیش از 14 میلیون ترکیبات شیمیایی وجود دارد ولی حیوانات آزمایشگاهی در صورت ارائه این ترکیبات ، تنها معدودی از آن ها را به خود تزریق می کنند، از این ترکیبات می توان ترکیبات افیونی (مورفین و هروئین )، الکل اتیلیک، نیکوتین، کوکائین، آمفتایمن، متیل زانتین ها ( مانند کافئین )، بنزودیازپین ها، باربیتوراتها و بعضی از هیدروکربنها و ترکیبات فرّار را برشمرد ). جالب است که این ترکیبات همانهایی هستند که توسط انسان ها نیز هدف سوء مصرف قرار می گیرند . اما سؤال این است که چه چیزی میان این ترکیبات مشترک است و آن ها را از سایرین متمایز می سازد به گونه ای که این مواد هدف سوء مصرف انسان و حیوان واقع می شوند و آیا ترکیبات دیگر ، چنین نیستند ؟
آن چه مسلم است وجه اشتراک این مواد خاص شیمیایی یا « فارماکولوژیک » آن ها نیست . این مواد از نظر ساختار شیمیایی شباهت چندنی به یک دیگر ندارند . خواص « فارماکولوژیک » آن ها نیز متعدد و متفاوت است . تنها مشخصه ی این مواد توانایی آن ها در افزایش حاد فعالیت در مدارهای مرتبط با لذت و پاداش در مغز است.»
بعد از این گفتار مقدماتی این که به بحث تقسیم بندی مواد اعتیاد اور است می پردازیم . در سال 1990 سازمان بهداشت جهانی مواد اعتیاد آور را چنان که ذیلاً خواهد آمد تقسیم بندی نموده است :
« 1 . مواد مخدر : که خواب آلودگی ، تسکین درد و ایجاد نقص در حرکات ارادی و … را به دنبال دارد ؛ مثل تریاک ، مرفین ، هروئین ، متادون ، کدئین و …
مواد روانگردان : که موجب تغییر در احساس ، ادراک ، تفکر ، قضاوت و ادارده می شود ؛ مثل حشیش ، چرس ، بنگ ، ماری جوانا ، کوکائین ، کراک ، ال اس دی ، آمفیتامین ، فینتلین و …
الکل و مشروبات مشابه آن ؛ مانند شراب و …
دخانیات. ( نیکوتین ها ) مثل سیگار ، چپُق ، قلیان ، پیپ و …
( جالب توجه این که مرحوم شهید اول محمد بن جمال الدین مکی – متوفّای سال 786 هجری قمری – در هفت قرن پیش از این ، مشابه چنین تقسیمی را برای این مواد مطرح نموده است. »
ایشان در کتاب القواعد و الفوائد چنین نگاشته اند : « قاعده ی المتناول المغیِّر للعقل إما أن یحصلَ معه نشوهُ و سرورُ و قوّه نفس عند غالب المتناولین له أولا و الاول المکسر و الثانی المفسد للعقل کالبنج و الشوکران.»
ایشان موادی را که بر عقل تأثیر می گذارد ، سه قسم کرده است :
« 1 . موادی که باعث مختل شدن حواس پنج گانه می گردد که همان خواب‌آورها می باشند ( نوع اول در تقسیم بندی سازمان جهانی بهداشت)
موادی که در اکثر مردم باعث نشئگی و شادی و قوّت بدنی می گردد که همان مسکرات می باشد؛ (نوع سوم از تقسیم بندی سازمان جهانی بهداشت ) .
موادی که باعث افساد عقل انسان می گردد ؛ مانند بنگ و شوکران .( نوع دوم از تقسیم بندی سازمان جهانی بهداشت).»
همان طور که در مبحث گذشته انواع مواد مخدر را از یک نگاه گفتیم از نگاهی دیگر ونوعی دیگر مواد اعتیاد آور را تقسیم خواهیم کرد.
3-3-طبقه بندي مواد اعتياد آورمواد مخدر را به اعتبارات متعددي مي توان طبقه بندي كرد. مثلا اگر آنها را به طبيعي، نيمه مصنوعي و مصنوعي گروه بندي كنيم، يا از نظر تاريخ كشت يا آشنايي بشر با آنها، كشف و ساخت دسته بندي كنيم، يا در دو گروه، يعني گروه مواد مخدري كه مصرف پزشكي دارد. يا گروه مواد مخدري كه مصرف پزشكي ندارد، دسته بندي شوند، همه درست بوده، ولي در عين حال هيچيك طبقه بندي يا تعريفي جامع و مانع نمي باشند. اگر چه متخصصين، طبقه بندي هايي از جنبه هاي علمي و تجربي ارائه داده اند ولي بهترين نوع گروه بندي از طرف سازمان بهداشت جهاني به عمل آمده كه طبقه بندي مواد از جهت تاثير آنها بر انسان است . این طبقه بندی به صورت زیر می باشد:
□ توهم زاها
□ كانابيس يا شيره گياه شاهدانه
□ سستي زاها (مسكنها – خواب آورها(
□ آرام بخش ها
□ چسب و مواد فرار (مواد استنشاقي(
□ محرك ها
□ الكل ، توتون و قهوه
در ادامه مواد اعتیاد آور هر کدام خود نوعی داشته که لازم است به مختصر به این مواد بپردازیم.
3-3-1- انواع مواداعتياد آورلازم است در این قسمت از تحقیق انواع مواد مخدری که اعتیاد آور می باشند را به صورت کامل نام برد تا در قسمت بعدی عوارض وتاثیرات آنها را شرح داد.
□ ترياک
□ مورفين
□ هروئين
□ متادون
□ ماري جوانا
□ حشيش، کراک وشیشه
□ توتون و دخانيات
□ قهوه (کافئين)
□ ال.اس.دي
□ برومو دي متوكسي فنتيلامين
□ اکستاسي
□ داروهاي تجويزي
□ الکل
الف: در این قسمت مواد مذکور را شرح داده و تاثیرات آنها را بازگو خواهیم کرد:
حشیش و روغن حشیش :
از گیاهی بنام شاهدانه هندی بدست می آید که شبیه گزنه( جعفری خشک شده ) است.
نام های دیگر آن : ماری جوانا ، گراس ، علف ، بنگ ، سیگاری ، گلد ، ریفر و…می باشد .شکل آن : سبز خاکستری یا قهوه ای مایل به سبز و یا سیاه می باشد.وابستگی جسمانی آن ناشناخته و وابستگی روانی آن در حد متوسط می باشد.اثرات احتمالی آن : سرخوشی ، افزایش اشتها ، عدم آگاهی نسبت به زمان و مکان می باشد .اثرات بیش از حد آن : حالات شدید روانی ( توهم و هذیان ) ، خستگی ، سوء ظن ، گیجی ، اختلال حافظه ، افزایش فشار خون ، اضطراب و افسردگی و…روش استفاده آن: تدخینی ( با سیگارمخلوط کرده و بصورت سیگاری استفاده می شود ) و خوراکی است.
تریاک :
مستقیماٌ از شیره خشخاش بدست می آید و شیره خشک شده خشخاش است . منشاء مواد اعتیاد آور مختلف مانند : سوخته ، شیره ، مرفین و داروهائی مانند :کدئین ، دیفنوکسیلات و اکسپکتورانت کدئین است. رنگ وشکل آن : رنگ آن قهوه ای سیر و دارای قوامی خمیری است ، اما شکل آن بصوت حبه و یا لول و تکه های بزرگ آن مثل کیک بریده شده است و گاهاٌ بشکل قرصهای قهوه ای رنگ نیزتهیه می شود. استفاده پزشکی: مستقیماٌ مصرف پزشکی ندارد؛ اما مشتقات آن مانند قرص کدئین ، دیفنوکسیلات و اکسپکتورانت کدئین در پزشکی استفاده می شود . وابستگی جسمانی و روانی دارد . روش استفاده آن : تدخینی ( دود کردن ) ، خوردن و تزریق می باشد. اثرات احتمالی آن : سرخوشی ، کاهش تنفس ، تهوع ، یبوست ، تنگ شدن مردمک ، خواب آلودگی و… اثرات بیش از حد آن : اختلالات رفتاری ، کاهش میل جنسی ، تیره شدن رنگ پوست ، بد خلقی و…اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی . 3 – سوخته و شیره تریاک:از کشیدن تریاک ماده قهوه ای رنگ سوخته و براق بدست می آید که سوخته نام دارد .شیره : سوخته را در آب حل نموده ، می جوشانند و از صافی عبورمی دهند آنچه باقی می ماند تفاله نام دارد این محلول را دوباره حرارت می دهند خمیر سفت و غلیظ به رنگ قهوه ای روشن بدست می آید که شیره نام دارد.
4-هروئین :
یکی از مشتقات نیمه مصنوعی مرفین است( مرفین یکی از ترکیبات تریاک است).شکل آن : شکل هروئین خالص ، پودری بسیار نرم و سفید رنگ است . اما هروئین موجود در بازارکه از مخلوط کردن با مواد مختلف ( شیرخشک ، پودر گلوکز و…) بدست می آید رنگ آن کرم مایل به قهوه ای است وحدود ۱۰-۵ درصد هروئین خالص دارد. اندازه آن ۵ سانتی متر ووزن آن ۵/۱ – ۵/۲ و ۵ گرمی است. هروئین در تکه های کاغذ یا پلاستیک به شکل مربع و یا مستطیل عرضه می شود .نام های دیگر آن : اسب ، اسمک می باشد . استفاده پزشکی: ندارد .وابستگی جسمانی و روانی آن بالاست . مدت اثر آن : ۶-۳ ساعت است . روش استفاده آن : روش استفاده آن بصورت کشیدنی ( حرارت دادن روی زرورق سیگار ) انفیه پودرهروئین مستقیماٌ به وسیله اسکناس لوله شده به داخل بینی کشیده می شود ) تزریق ( پودر هروئین را با آب لیمو ، جوهر لیمو یا قرص ویتامین C در قاشق حل می کنند و حرارت می دهند محتویات قاشق را از پنبه عبورمی دهند و درون سرنگ هدایت و تزریق انجام می گیرد).اثرات احتمالی : سرخوشی ، افسردگی ، کاهش ضربان قلب ، خواب آلودگی ، تنگی مردمک ، تهوع و استفراغ و…اثرات شدید آن : تیره شدن رنگ پوست ، کاهش میل جنسی ، یبوست گیجی ، افسردگی ، احساس گرما و…می باشد .اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی .
5- مرفین :یکی از مشتقات تریاک است.شکل دارو : آمپول – پودرنرم سفید رنگ یا کرم ، بدون بو و تلخ است .نام دیگر آن: دورامرفن – ام اس کانتین و…بعنوان ضد درد استفاده پزشکی دارد.وابستگی جسمانی و روانی آ ن بالاست.مدت اثر آن: ۶-۳ساعت است.روش استفاده آن: تزریقی ، کشیدن و استنشاقی است.اثرات احتمالی : سرخوشی ، بی تفاوتی ، پرخاشگری ، بی قراری ، کاهش احساس درد ، کاهش تنفس ، تهوع ، تنگی مردمک و…اثرات شدید آن : مصرف بیش از سه روز اعتیاد می دهد .مرفین ۱۰ برابر قوی تر از تریاک است .برهم خوردن وضعیت فشارخون ، شنیدن صدای زنگ ، کوچک شدن مردمک چشم ، کم اشتهائی ، دوبینی یبوست مزمن ، کاهش میل جنسی ، تیره شدن رنگ پوست ، اختلال خواب ..اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی .
6 – کدئین :
از ترکیبات تریاک است .شکل دارو : قرص سفید رنگ .نام دیگر آن : تای لئول ، آمپیرین و…بعنوان ضد درد و ضد سرفه استفاده پزشکی دارد .وابستگی جسمانی و روانی آن در حد متوسط است .مدت اثر آن : ۱۲۰-۷۲ ساعت.روش استفاده آن : تزریقی ، کشیدن ، استنشاقی است.اثرات احتمالی آن : سرخوشی ، بی تفاوتی ، اختلال قضاوت ، پرخاشگری ، کاهش تنفس ، تهوع ، خواب آلودگی ، تنگی مردمک ، احساس گرما ، کاهش احساس درد و…اثرات بیش از حد آن :‌کاهش فشار خون ،کما ، تشنج ، سردی پوست ،یبوست مزمن ، کاهش میل جنسی ، تیره شدن رنگ پوست ، اختلال خواب.اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی .
7- بوپره نورفین :
از ترکیبات تریاک است .در ایران استفاده زیادی دارد .شکل آن : آمپول – قرص زیر زبانی است .نام دیگر آن : تمجیزک – اورجیزک – جسنور – دورفان .بعنوان داروی بیهوشی و کنترل درد استفاده پزشکی دارد.وابستگی جسمانی و روانی دارد .مدت اثر آن : متفاوت و متغیر است .روش استفاده : تزریقی و زیر زبانی است .اثرات احتمالی آن : سرخوشی ، بی تفاوتی ، اختلال قضاوت ، پرخاشگری ، کاهش تنفس ، تهوع ، خواب آلودگی ، تنگی مردمک ، احساس گرما ، کاهش احساس درد و… اثرات بیش از حد آن :‌کاهش فشار خون ،کما ، تشنج ، سردی پوست ، یبوست مزمن ، کاهش میل جنسی ، تیره شدن رنگ پوست ، اختلال خواب .. اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی . 8-کوکائین :یکی از خطرناک ترین واعتیاد آورترین ماده مخدر است .از برگ گیاه کوکا که در آمریکای جنوبی و مرکزی می روید بدست می آید .شکل آن : پودر سفید کریستال است .نام دیگر آن : کوک ، فلاک ، برف ، کراک و شفاف .استفاده پزشکی : بی حسی موضعی .وابستگی جسمی در حد متوسط و وابستگی روانی آن حتی پس از یکبار در حد بالاست .مدت اثر آن : ۲-۱ ساعت .روش استفاده : تزریقی ، کشیدنی ، استنشاقی .اثرات احتمالی آن : توهم و هذیان ، توهم لامسه (خزیدن حشرات زیر پوست ( ، افزایش هوشیاری ، تحریک ، سرخوشی ، بی تفاوتی ، افزایش فشارخون ، کاهش اشتها ، بی خوابی ، نشئگی ، یبوست ، ناتوانی جنسی و…)اثرات بیش از حد : آشفتگی ، افزایش بیش از حد حرارت بدن ، توهم ، تشنج ، مرگ احتمالی ، پرخاشگری و..اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی
9-آمفتامین :مواد محرک مغزی هستند .شکل آن : کپسول ، قرص ، بشکل پارافین ، پودر سفید رنگ .نام دیگر آن : آیس ، اسپید ، میتسی بوشی ، دکسترین و…در درمان برخی اختلالات رفتاری ، افسردگی ، کم توجهی کودکان و.. استفاده پزشکی دارد .وابستگی جسمانی غیر شایع ولی وابستگی روانی آن بالاست .مدت اثر آن : ۴-۲ ساعت .روش استفاده آن : خوراکی ، تزریقی ، کشیدنی است .اثرات احتمالی آن : تعریق ، بی خوابی ، افزایش هوشیاری ، تحریک ، سرخوشی ، افزایش فشارخون ، کاهش اشتها ، بی خوابی ، نشئگی ، یبوست ، ناتوانی جنسی و…اثرات بیش از حد : آشفتگی ، افزایش بیش از حد حرارت بدن ، توهم ، تشنج ، مرگ احتمالی ، پرخاشگری ، احساس قدرت ، تحریک پذیری و..اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی .
10 -اکستاسی :شکل آن : قرصنام دیگر آن : سکس ، لاو ، اکس ، میتسوبیشی ، سوپرمن .استفاده پزشکی ندارد.وابستگی جسمانی و روانی آن مشخص نیست .مدت اثر آن : متغیر است ( معمولاٌ ۶۰-۳۰ دقیقه است )روش استفاده : خوراکی است .اثرات احتمالی آن : احساس صمیمیت با دیگران ، توهم و هذیان ، درک متفاوت از زمان و مسافت و..اثرات مصرف بیش از حد آن : روان پریشی ، توهمات ، مرگ احتمالی و…در مجالس و پارتی های شبانه و مجالس رقص و پایکوبی استقبال زیادی می شود .اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی .11- ال اس دی:
مخفف کلمه LYSEVIC ACID DIETHILAMINE است یک کلمه آلمانی بمعنی توهم زاست.از قارچ انگلی که روی گیاه چاودار رندگی می کند تهیه می شود .شکل آن : قرصهای رنگی ، کاغذآغشته بشکل تمر هندی ، مایع شفاف ، مربعهای کوچک ژلاتین ، پودر نام دیگر آن : اسید ، تریپ ، خال آبی ، مکعب و..استفاده پزشکی ندارد .وابستگی جسمانی و روانی آن ناشناخته است .مدت اثر آن :‌۱۲-۸ است .روش استفاده آن : خوراکی ( قرص یا پودررا روی حبه قند گذاشته ، پس از اضافه کردن چند قطره آب و حل شدن آن را می خورند .کاغذهای آغشته را هم در دهان هم در نقاطی که با چاقو برش داده اند قرار می دهند ).اثرات احتمالی آن : نیرومندترین و خیال انگیز ترین توهم زاست ، تغییرات رفتاری ، اضطراب ، افسردگی ، سوء ظن ، توهم و هذیان ، خودآزاری ، خودکشی و..اثرات بیش از حد آن : افزایش فشار خون و درجه حرارت بدن ، گشاد شدن مردمک چشم ، لرزش دستها ، روان پریشی و مرگ احتمالی و…در حال حاضر بیشتر مصرف کنندگان تهرانی از نظر سنی بین ۱۸-۱۵ سال سن دارند .علت رایج نبودن بشکل فراگیر گرانی و مشکل دسترسی است .اختلال عملکرد شغلی و اجتماعی .
مواد استنشاقی :شامل انواع حلالها ، چسبها مانند چسب موکت ورنگهای اسپری ، تینر ، مواد پاک کننده ، لاک غلط گیری ، بنزین ، گاز مایع ، مایع خشکشوئی ، اتر ، تینر و…)روش استفاده آن : استنشاقی است که برخی انواع آن مستقیماٌ از ظرف محتوی آن استفاده می شود برخی دیگر مانند بنزین و اتر روی تکه پارچه ریخته شده و اشتنشاق می شود .چشبها معمولاٌ داخل کیسه پلاستیکی ریخته شده و درمقابل بینی و دهان و انواع گاز و اسپری بصورت مستقیم بداخل دهان استنشاق می شود.مدت اثر آن : بسته به نوع ماده و میزان مصرف از ۳۰ دقیقه تا چند ساعت است .اثرات احتمالی : سرخوشی ، احساس خوشایند غوطه وری ، خطاهای حسی ، توهم و هذیان ، پرخاشگری ، اختلال شعور، عوازض پوستی اطراف دهان و بینی ، و…اثرات بیش از حد آن : آسیب جدی کبدی ، آسیب عضلانی ، عوارض مغزی ، عوارض قلبی و عروقی و…این مواد بسرعت از طریق ریه ها جذب شده و به مغز می رسد و سیستم اعصاب مرکز ی را ضعیف می کند .
12- کراک :
از کشت گیاه بومی کوکا در جنگلهای آمریکای جنوبی ( آمازون ) بدست می آید . اما کراک موجود در ایران بعلت بعد مسافت آمریکای جنوبی با ایران ، خطر ریسک حمل آن ، قیمت بالای آن ( یک گرم کراک خالص در ایران بیش از ۱۲۰۰۰۰تومان است ) کراک واقعی نیست ، بلکه هروئین فشرده است .شکل آن : قرص ، پودراسم دیگر ندارد .استفاده پزشکی ندارد .وابستگی روانی آن بسیار بالاست .مدت اثر آن : متغیر بین ۳۰- ۶۰ دقیقه است .روش استفاده : استنشاقی ( شایعترین آن استنشاق پودر نرم شده زیر بینی است ) تزریق زیر جلدی وریدی و تدخینی .اثرات احتمالی آن : نشئگی ، سرخوشی ، کاهش غم و اندوه ، بی تفاوتی ، کج خلقی ، پرخاشگری ، بی قراری ، کندی و اختلال قضاوت ، تهوع و استفراغ ، گر گرفتن ، خارش بینی و خشکی دهان ، کاهش فشارخون ، گشادی مردمک چشم ، کاهش وزن و….اثرات مصرف بیش از حد آن : روان پریشی ، توهمات شنوائی ، احساس خزیدن حشره زیر پوست ، اختلالات جنسی ، بیماریهای عفونی ، مرگ احتمالی و…در مجالس و پارتی های شبانه و مجالس رقص و پایکوبی استقبال زیادی می شود .اختلال شدید در عملکرد شغلی ، اجتماعی و رفتاری .
13- شیشه :
شیشه ماده ی مخدری از خانواده ی آمفتامین ها است که در آزمایشگاه های غیر قانونی و در زیر زمین منازل به راحتی ساخته می شود . اگر چه در ترکیب این ماده ، به هیچ وجه مورفین بکار نمی رود ، بسیار اعتیاد آور است .این ماده با ظاهری مانند خرده شیشه، سفید، بی بو، و تلخ مزه است و به راحتی در آب یا الکل حل می شود . به همین دلیل گاهی از آن به صورت تزریقی هم استفاده می شود .شیشه به شیوه های گوناگونی مورد استفاده قرار می گیرد ، از جمله به صورت خوراکی ، استنشاقی)از راه بینی( ، تزریقی و تدخینی یا دود کردن که این مورد آخر متداول ترین شیوه ی مصرف شیشه است . بلافاصله(۵ تا۱۰ ثانیه پس از مصرف این ماده به صورت تدخین (دودکردن) به فرد احساس سرخوشی و لذتی دست خواهد داد که به آن ” راش” یا “فلش” می گویند .این حالت که شبیه اوج لذت جنسی در آدمی است ، فقط چند دقیقه دوام خواهد داشت. البته ۳تا ۵ دقیقه پس از مصرف استنشاقی و ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بعد از مصرف خوراکی آن هم فرد احساس نوعی سرخوشی و لذت می کند , اما نه به شدت لذت ناشی از دود کردن آن. در هر صورت اثرات ناشی از مصرف شیشه ۸ تا ۲۴ ساعت در بدن باقی می ماند.
الف : آشنایی با شیشه
شیشه به عنوان یک آمفتامین بیش از ده سال است که میهمان مجالس و میهمانیهای ما است و محرکی که تا چندی پیش مصرف کننده خاص داشت(ثروتمندان و قشر تحصیل کرده !!!) امروز از نوجوان ۱۳ ساله تا متخصصین و استادان ما را درگیر خود کرده است و ما تازه به یاد اثرات سوء مصرف آمفتامین ها افتاده‌ایم. میزان ابتلاء به اعتیاد و مصرف مواد مخدر در ایران بالاست. با وجود اقدامات مختلف قانونی و نظامی برای کنترل مواد مخدر در ایران متاسفانه روند مصرف مواد مخدر در بین جوانان شیوع داشته بویژه افزایش مصرف مواد مخدر جدید از مشکلات فعلی می باشد که بهترین راه در مسیر مبارزه با این خطر، بالا بردن سطح آگاهی جامعه بویژه جوانان و حمایتهای صحیح خانوادگی است.
یکی از مواد محرک خطرناک که اخیراٌ بین جوانان شایع شده، شیشه است این ماده به عنوان محرک ( نه مخدر) در مجالس رقص و مراکز فساد در کشورهای انگلیس و استرالیا بین جوانان رواج دارد.
ترکیب اصلی این ماده از آمفتامین گرفته شده که یک ماده محرک و اعتیاد آور است و مغز و سیستم عصبی را به شدت تحریک می کند و از نظر شیمیایی اثر آن از آمفتامین بیشتر است. این مواد در لابراتوارهای غیر قانونی ساخته می شود و اسامی خیابانی مثل: کریستال، یخ، شیشه دارند. این ماده توهم زایی و اثرات محرک را باهم ایجاد می کند.
ب : دلایل گسترش مصرف شیشه
مصرف راحت (به دلیل نداشتن بوی بد مانند مخدرهای سنتی تریاک ،حشیش ،وید و …)مصرف توسط پایپ و یا زرورق؛
قیمت مناسب(از گرمی ۴۵ تا ۷۰ هزار تومان که برای مصرف کنندگان تفننی!!! تا ۱۰ بار قابل استفاده است)؛
افزایش شدید میل جنسی (به خصوص در دختران که احتمال سوء استفاده جنسی و آمیزش به دون وسایل مراقبتی را افزایش میدهد)؛
دسترسی راحت(حداکثر زمان دسترسی در نقاط مختلف شهر تهران بین ۱۰ تا ۳۰ دقیقه)؛
عدم اطلاع رسانی عمومی به موقع و مناسب توسط مراجع زی صلاح؛
سود بسیار مناسب مالی برای تولیدکنندگان و قاچاقچیان(۲ میلیون دلار در ۴۵ روز)؛
نداشتن اعتیاد جسمی با وجود ایجاد اعتیاد شدید روحی.
ج: برخی از عوارض ناشی از مصرف مخدر شیشه :1- افزایش شدید میل جنسی به خصوص در دختران و کاهش حساسیت آلت مردان و جلوگیری از نعوض آن؛
گشاد شدم مردمک چشم و ایجاد اختلال در خواب مصرف کنندگان که موجب کاهش شدید سطح هوشیاری می گردد؛
3 – پرحرفی و خوشبینی و مهربانی بلافاصله پس از مصرف؛
4 – بدبینی شدید،استرس و توهمات شنوایی پس از فروکش کردن اثرات هر بار مصرف؛
5 – افزایش مقطعی



قیمت: 10000 تومان