نوامبر 13, 2019

اختلال استرس پس از سانحه چیست و چه علائمی دارد؟ | بیماری

: مشکل استرس پس از حادثه از اون دسته مشکلاتیه که حتماً باید تحت نظر یه دکتر متخصص درمان شه اما بعضی وقتا با داشتن اطلاعات درست در مورد این مریضی می تونین به عزیزانتون بیشتر از پیش کمک کنین.

به گزارش آلامتو و به نقل از سپیده دانایی؛ «مرد شصت و پنج ساله واسه درمان همسرش، که گرفتار به تومور مغزی بود، به بیمارستان مراجعه کرد. مرد و همسرش بسیار به هم علاقه مند بودن به خاطر نداشتن بچه به همدیگه وابسته تر شده بودن. با وجود تلاش زیاد، همسر اون یه روز بعد از عمل جراحی جون سپرد. مرد که دچار ضربه سختی شده بود، مسئولین بیمارستان رو مسئول و مقصر می دونست و حتی در میان صحبتا رئیس بیمارستان رو تهدید به کشتن کرد که کسی اونو جدی نگرفت. یه مدت بعد، یه روز با اسلحه وارد بیمارستان شد و در تیراندازی اون چندین مریض و دکتر آسیب دیدن.

در کنار ترس و وحشتی که ایجاد شده بود، خیلی از پزشکان دوستان صمیمی خود رو هم از دست داده بودن. به دنبال این اتفاق، تقریباً همه پزشکان تحت اثر قرار گرفتن. یکی از پزشکان بسیار مجرب، عزمشو جزم کرد این شغل رو واسه همیشه کنار بزاره. یکی دیگه هر شب کابوس می دید و صبحا با فریادهای بلند از خواب می پرید و در طول جراحی لرزش دست داشت. یه سریای دیگه بسیار بداخلاق شده بودن و… به دنبال این بحران، متخصص روان شناسی که واسه بررسی موضوع اومده بود، همه اونا رو گرفتار به مشکل استرس پس از حادثه تشخیص داد، که باید تحت مراقبت و درمان قرار می گرفتن.»

مشکل استرس پس از حادثه چیه؟

ممکنه خیلی از افراد با اصطلاح استرس آشنا نباشن؛ اما بسیاری دیگه بدون اینکه با این نام آشنا باشن، علائم اونو در خود یا بقیه دیده ان. تقریباً همه افراد تکرار صحنه های آزاردهنده جنگ رو در بازیگر نقش اول فیلم آژانس شیشه ای یا یه سریای دیگه از فیلمای دفاع مقدس دیده ان. خاطره اونقدر واسه فرد تکرار می شه و فرد طوری رفتار می کنه که انگار همین الان در حال اتفاق افتادنه. تجربه تصادف شدید، ممکنه باعث شه فرد واسه همیشه از رانندگی دوری کنه. در کشور ما، ایران، مثالایی از شایع شدن این مشکل پس از زلزله بم، زلزله آذربایجان و قبل از اونا در جنگ تحمیلی و زلزله رودبار و منجیل دیده شده.

تصادف شدید، هدف دزدی یا حمله قرارگرفتن و بسیاری دیگه از تجربه های آسیب زا مثل وارد شدن ضربه ای بر پیکره فیزیکی و روان شناختی ما هستن. هممون کم و بیش در زندگی مون با اینجور ضربه هایی روبه رو شده ایم؛ اما بعضی وقتا، به دلیلای زیادی یکی از این ضربه ها، اثر عمیقی بر ما به جای میذاره. گویی همیشه واسه ما زنده س و هر لحظه امکان تکرار اون هست. در نتیجه همیشه نگران هستیم. اگه این وضعیت ادامه یابد، دچار مشکلی میشیم که به اون، مشکل استرس پس از حادثه می گیم.

البته آدم، به صورت عادی، اون قدر قویه که از خیلی از این ضربه ها با موفقیت عبور خواهدکرد و به مشکل دچار نمی شه؛ با این حال وقتی این مشکل روی میده، زندگی رو واسه خود فرد و اطرافیانش شدیدا سخت و غیر قابل تحمل می کنه. فرد همیشه در ترس و بی قراریه و بعضی وقتا، حتی کارای عادی خود رو نمی تونه بکنه. بعضی وقتا صحنه حادثه حتی لحظه ای اونو رها نمی کنه. دور و بریا از حساسیت و تحریک پذیری زیادتر از اندازه فرد و خشمای یهویی اون خسته میشن. در این حالت بعضی وقتا صدای به هم خوردن یه در، می تونه فرد رو تا حد یه خشم انفجاری بکشونه. از این رو این علائم مخصوصا وقتی شدیده به بروز افسردگی و اضطراب در خود فرد و اطرافیانش منجر می شه.

علائم مشکل پس از حادثه

باید گفت در صورت وجود علائم استرس پس از حادثه در فرد به معنی مشکل هستش که دست کم به مدت یه ماه زمان برده باشه و اینو هم به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین فرد متخصصی اونو تأیید کرده باشه. چراکه در واقع پس از هر ضربه ای، بروز این علائم در همه افراد طبیعیه و فقط وقتی زمان میبره نشونه مشکل هستش. علائم اصلی مشکل استرس پس از حادثه عبارت ان از:

  • عکس العمل ترس، درموندگی یا وحشت شدید
  • یادآوریای تکراری و عذاب آور واقعه
  • دیدن تکراری واقعه در رویا
  • رفتارکردن فرد طوریکه انگار واقعه تکرار می شه
  • عکس العمل جسمی و رنج و عذاب شدید در رویارویی با چیزایی که انگار به اون اتفاق مربوط باشن
  • دوری کردن از محرکای مربوط با اون اتفاق؛ مثلا دوری از مکانای مربوط.
  • بقیه علائم که ممکنه در بقیه مشکلات روان شناختی دیده شن و اینجا هم رخ میدن: کم علاقگی در انجام امور مهم زندگی، بی انگیزگی و ناامیدی، مشکل در تمرکز، خشم و گوش به زنگ بودن.

اینم بگیم که بعضی از این علائم در بچه ها کمی متفاوت اتفاق می افته؛ مثلا کودکی که دچار ضربه ای مثل آسیب جسمی یا جنسی شده ممکنه به سختی بتونه درباره اون صحبت کنه. و اونو بیشتر به شکل بازی و کابوس دیدنا نشون بده. بچه ها معمولا به انجام تکراری بازیایی با مضمون حادثه می پردازن و خوابای نامشخصی به شکل کابوسای ترسناک، یا خوابایی درباره غول و اتفاقات ترسناک می بینن. علائم جسمی مثل شب ادراری، دل درد و سردرد هم در اونا شایعه. ضربه های شایع در دوران کودکی بلایای طبیعی، آزارهای جنسی و جسمی طولانی، سوختگی و آدم رباییه.

گسترش مشکل استرس پس از حادثه

احتمال ضربه، اونم از نوع شدید اون، واسه همه افراد هست. از این رو مشکل استرس پس از حادثه هم از مشکلات به نسبت شایع روان شناختی حساب می شه. اندازه گسترش این مشکل، ۸ درصد در جمعیت عمومیه. احتمال اون در زنان بیشتر از مردان و حدود ۱۰تا۱۲ درصده و در مردان بین ۵تا۶ درصد (چکیده روان پزشکی کاپلان و سادوک، ۲۰۰۷، ترجمه دکتر فرزین رضاعی). بیشترین ضربه های اصلی در زنان، حمله یا تجاوز و در مردان، جنگه.

هم اینکه براساس تحقیقات، احتمال بروز این مشکل در افراد مجرد، مطلقه یا کسائی که همسرشون رو از دست دادن بیشتره. ممکنه دلیل این، کمتربودن اندازه پشتیبانی اجتماعی در این گروه افراد باشه. چون همونجوریکه بعد از این میگیم، داشتن پشتیبانی اجتماعی موقع بروز حادثه، می تونه از بروز مشکل پس از حادثه و هم اینکه در پیشگیری از اون به درد بخور باشه. اینو هم به این موضوع دقت لازم رو به عمل بیارین در سطوح اقتصادی اجتماعی پایین تر، این مشکل بیشتر دیده شده.

آسیب شناسی مشکل استرس پس از حادثه

بعضی از عوامل، افراد رو نسبت به بروز مشکل پس از حادثه به دنبال یه اتفاق، مستعد می کنن. بعضی از این عوامل عبارت ان از:

  • آسیبای دوران کودکی
  • کافی نبودن سیستم پشتیبانی خانوادگی و اجتماعی
  • داشتن ویژگی شخصیت با بدبینی یا وابسته

روان شناسا و روان پزشکان نظریه هایی رو هم درباره دلیل دچار شدن به این مشکل مطرح می کنن. مثلا، تئوری روانکاوانه عقیده داره اتفاق یا حادثه، یه نقطه حساس یا اختلاف ناخودآگاه در فرد رو فعال می کنه. این تئوری تا حد زیادی قابل توجیه س؛ چون خیلی از افراد گرفتار به این مشکل فکر می کنن ضربه های سخت تر از این رو تجربه کردن، اما باعث مشکل در اونا نشده؛ چراکه در واقع از درون نسبت به اون ضعیف نبوده ان.

تئوریای دیگری فکر می کنن آدما به خاطر این دچار این مشکل می شن که در پردازش اطلاعات مربوط به یه اتفاق مشکل دارن. مثلا فرد همیشه اتفاقات رو بسیار بدتر و فاجعه بارتر از چیزی که هست برآورد می کنه. بعضی از نظریه ها فکر می کنن بعضی افراد واکنشای زیستی خاصی مانند بالابودن عجیب سطح فعالیت دستگاه عصبی خودکار دارن، که در مواقع استرس و ضربه اونا رو مستعد دچار شدن به مشکل استرس پس از حادثه می کنه.

درمان مشکل استرس پس از حادثه

براساس تحقیقات انجام شده، ۳۰ درصد از آدمایی که دچار این علائم می شن، بدون درمان و خودبه خود بهبود پیدا می کنن؛ اما بقیهٔ اونا در صورت درمان نشدن ممکنه بازم در دراز مدت با اون درگیر باشن. درمان این مشکل به دو صورت فردی و گروهی انجام می شه و در هر دو شکل درمان فردی و گروهی، تمرکز اصلی درمان اون هستش که فرد تشویق شه درباره واقعه و معنی اون اتفاق براش، تا جای ممکن، صحبت کنه. عنصر اصلی، در این مورد، حمایته. در درمان فردی، دکتر یه فضای امن و پشتیبانی گرانه بوجود میاره و در درمان گروهی هم، هم دکتر و هم بقیه اعضای گروه نقش حمایتی رو در قبال هم اجرا می کنن.

ویژگی منحصر به فرد گروه درمانی اون هستش که در اون فرد با آدمایی که از این توجه به اون مثل هستن روبه رو می شه. همین نکته صحبت درباره اتفاق رو واسه اون آسون تر می کنه. در خیلی از شکلای جور واجور درمانای فردی و گروهی، روشای آروم سازی خود یا ریلکسیشن به افراد آموزش داده می شه.

وقتی علائم بسیار شدید و رو مخه، تجویز دارو به دست روان دکتر هم کمک می کنه.

یکی از درمانایی که درباره این مشکل مطرح شده درمان با حساسیت زدایی و بازپردازش حرکات چشمه که به وسیله متخصصی به نام شاپیرو شکل گرفت. اون عقیده داره در موقع بروز افکار منفی و تکرار واقعه، حرکات چشم بسیار سریع می شه و اگه بشه این حرکات رو کنترل کرد، افکار هم کمتر آسیب زا هستن. با اینکه در ایران این روش خیلی عادی نیس، بعضی دلایل نشون دهنده تاثیر اون هستش. به هرحال، همونجوریکه در اول گفته شد، کمک به حل این مشکل بیشتر از همه متکی به صحبت درباره اون، مخصوصا با کمک یه متخصصه، و پشتیبانی اجتماعی.

نقش خونواده و دور و بریا نزدیک

پشتیبانی اعضای خونواده و دوستان صمیمی در این مواقع بسیار کمک می کنه. اونا با ایجاد فضایی امن، رازداری، اعلام پشتیبانی همه جانبه از فرد پس از حادثه و انجام اقدامات عملی در این مورد، نقش مهمی در پیشگیری و درمان اون دارن. تحمل و صبوری در برابر بی قراری یا خشم فرد پس از حادثه، یه جور از این حمایتا حساب می شه. هر چند همونطور که گفته شد، با طولانی شدن مدت علائم، نیاز به درمان ضرورت پیدا می کنه.

.

منبع :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *