نوامبر 12, 2019

اختلال بلع چیست و چگونه درمان می شود؟ | تغذیه سالم

مشکل بلع چیه و چیجوری درمان می شه؟

مشکل بلع چیه

مشکل بلع یعنی مشکل در گرفتن یا برداشتن مواد غذایی، مکیدن، جویدن و بلعیدن اون. اگه شخصی نتونه ماده غذایی رو برداره و اونو به طرف دهن ببره و لباش رو به طور کامل ببنده تا ماده خوراکی رو در دهن خود نگه داره، دچار مشکل بلعه.

دکتر مرضیه پورجواد،دکترای تخصصی آسیب شناسی گفتار و زبون، عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی کاشان نوشت: غذا خوردن یه جور مهارت اجتماعی حساب می شه و ضعف و ناتوانی در این عمل می تونه باعث ضعیف کردن قوای جسمی و حتی افسردگی و گوشه گیری شه. خوردن و نوشیدن از نیازای لازم و حیاتی واسه حفظ سلامت عمومی، رشد انداما و باقی موندن هر انسانیه. ناتوانی و ضعف در خوردن و بلعیدن غذا باعث می شه بافتای بدن از پروتئینا، کربوهیدراتا، ویتامینا و مایعات محروم شه و در آخر باعث عوارضی مانند تب، عفونت ریه، خشکی پوست و دهن، خفگی، سوءتغذیه و کاهش وزن شه.

مشکل بلع؛ علل و مشکلات

مشکل بلع یعنی مشکل در گرفتن یا برداشتن مواد غذایی، مکیدن، جویدن و بلعیدن اون. اگه شخصی نتونه ماده غذایی رو برداره و اونو به طرف دهن ببره و لباش رو به طور کامل ببنده تا ماده خوراکی رو در دهن خود نگه داره، دچار مشکل بلعه. خوردن و آشامیدن، عملکردهایی هستن که با روابط اجتماعی، پذیرش و مشارکتای اجتماعی و تفریحا در رابطه هستن.

عادی ترین علل مشکل بلع عبارتند از: سکته مغزی، ضربه مغزی، مریضی پارکینسون، ام اس، فراموشی، خشکی شدید دهن و از دست دادن دندانا.

عادی ترین مشکلات مشکل بلع عبارتند از: از دست دادن آب بدن، سوءتغذیه، کاهش وزن، تغییر وضعیت سلامت عمومی فرد، عفونت دستگاه تنفسی، افزایش طول مدت بستری شدن در بیمارستان، افزایش هزینه های درمانی، کاهش کیفیت زندگی و…

۱۶ پیشنهاد به سالمندانی که مشکل بلع دارن

راهکارهای کاهش احتمال وقوع آسپیراسیون در سالمندان گرفتار به مشکل بلع عبارتند از:

۱) قبل از شروع وعده غذایی خود حدود نیم ساعت استراحت کنین.

۲) واسه خوردن غذا روی صندلی بشینین یا پشتی تخت رو تا زاویه درجه بالا بیارین.

۳) اضافه کردن طعم دهنده ها به رژیم غذایی سالمندان می تونه راهی واسه بهبود کارکرد بلع اونا باشه.

۴) به سرعت غذا خوردن و اندازه لقمه ها دقت کنین.

۵) به طور متناوب از لقمهای جامد و مایع استفاده کنین.

۶) لقمه رو در محل مناسبی از دهن بذارین؛ مثلا سمت راست دهن اگه ضعف عضلات سمت چپ مشخصه.

۷) به غلظت مناسب غذا متناسب با وضعیت هر مریض دقت کنین.

۸) دقت کنین که بعضی از افراد، مایعات غلیظ شده رو ناخوشایند می دونن پس مایعات کافی استفاده نمی کنن.

۹) به کار گیری داروهای خواب آور و بی حس کننده رو به کمترین حد ممکن برسونین چون این داروها می تونن رفلکس بلع و رفلکس سرفه رو کم کنن.

۱۰) بهتره از داروهایی که خشک کننده مخاط هستن، کمتر استفاده کنین چون خشکی دهن، بلع رو سخت تر می کنه.

۱۱) عوامل حواس پرت کن محیطی رو هنگام تغذیه به کمترین حد ممکن برسونین.

۱۲) ورودیای حس دما، مزه و لمس در سالخوردگی و شکلای جور واجور معلولیتا تغییر پیدا میکنه و این تغییرات حسی ممکنه باعث آسپیراسیون شه.

۱۳) در دوران سالمندی، بهبود بافت و طعم غذاها می تونه به بلع بهتر کمک کنه.

۱۴) بافتای ساده تر رو انتخاب کنین که راحت تر بلعیده می شن.

۱۵) یادتون باشه که شیرینی متوسط و شوری و ترشی بیشتر فشار حرکات زبون رو زیاد می کنه.

۱۶) واسه تغذیه از وضعیت چانه پایین استفاده کنین که احتمال وقوع ورود مواد غذایی به راه هوایی رو تا ۵۵درصد کم می کنه (برابر شکل زیر).

شروع بلع با حرکات رو به عقب زبون اتفاق میفته زبون و نرمکام قبل از شروع رفلکس بلع از ورود لقمه به داخل حلق جلوگیری می کنن . بین شروع رفلکس بلع زبون به سمت عقب حرکت کرده لقمه غذا رو به داخل حلق می راند و نرمکام واسه بستن راه هوایی بینی بالا میاد.لقمه به وسیله انقباضات دودی تنگ کننده های حلقی تموم حلق رو میگذرونه اپیگلوت به خاطر پوش,ندن دریچه راه هوایی به سمت عقب حرکت کرده وحنجره بالا میاد وانقباض تارهای صوتی حقیقی و کاذب مراقبت رو واسه راه هوایی بوجود میاره. لقمه راه هوایی رو دور زده و از راه اسفنگتر کریکو فارینجیال وارد مری می شه. این اسفنگتر بدون این دست اون دست کردن بسته شده واز برگشت رفلاکس به حلق جلوگیری می کنه. حرکات دودی مری لقمه رو به داخل معده وارد می کنه یه بخش دریچه مانند در قانون مری وجود داردکه با بسته شدن این بخش از رفلاکس محتویات معده جلوگیری به عمل میاد .

به چه دلیل این مشکل در سالمندان شایع تره؟

با افزایش سن، تغییراتی در وضعیت دندانا ایجاد می شه و اندازه ترشح بزاق کم میشه. تحلیل رفتن استخون فک و لثه، ضعف حرکات دهانی، کاهش حساسیت رفلکس بلع، تغییر الگوی تنفسی، افزایش اندازه جویدن لازم واسه آماده کردن لقمه، افزایش حرکات زبون، کند شدن کلی بلع، افزایش زمان انتقال غذا در مری و کاهش پاکسازی مری ممکنه با افزایش سن دیده شه.

احتمال دچار شدن به بعضی از بیماریا که می تونن به مشکل بلع بینجامند؛ در سالخوردگی بیشتره؛ مثل سکته مغزی و زوال عقل.

احتمال وقوع مشکل بلع و آسپیراسیون (برگشت مواد غذایی و مایعات از معده و مری به حلق و ریه) که در آخر ممکنه باعث عفونت ریه شه در بیماران سالخورده بیشتر دیده می شه چون روند سالخوردگی، فیزیولوژی بلع مریض رو به شکلی تغییر میده که آسون تر و سریع تر دچار مشکل می شه. بعضی از داروها هم می تونن مشکلاتی در بلع بسازن.

آسپیراسیون در سالمندان و معلولان گرفتار به مشکل بلع شایعه و ممکنه منتهی به پنومونی (عفونت ریه) به وجود اومده به وسیله آسپیراسیون شه.

مشکل بلع خطر پنومونی (عفونت ریه) رو تا ۷ برابر زیاد می کنه.

تشخیص و درمان زودتر از موعد معمولی اختلالای بلع می تونه خطر مرگ مریض و زمان بستری شدن در بیمارستان رو کم کنه.

علایم هشداردهنده مشکل بلع و آسپیراسیون ریوی چیه؟

علایم هشداردهنده مشکل بلع و آسپیراسیون (برگشت مواد غذایی و مایعات از معده و مری به حلق و ریه) عبارتند از: کاهش هوشیاری، دوری از غذا خوردن در جمع، باقی موندن بیشتر غذا در بشقاب، بازی کردن با غذا، دوری از غذاهایی با غلظت خاص یا تغییر مکانیکی بافت غذا، افزایش زمان غذا خوردن، آب خوردن تکراری بین غذا، معطلیای تکراری بین غذا خوردن و حرکات عجیب سر و گردن هنگام غذا خوردن، جویدن پرزحمت، بلعیدن تکراری، باقی موندن غذا در محوطه دهن، بدتر شدن علائم آسم مریض، ذات الریه تکراری، درد گلو، درد سینه یا سوزش قلب، سرفه هنگام دراز کشیدن یا بعد از خوردن غذا از جمله علائم هشداردهنده ان.

پنومونی آسپیراسیون یا ایجاد عفونت ریه به دلیل ورود مواد خارجی، در افراد سن و سال دار نسبت به جوانان، علائم بالینی کمتری داره پس احتمال تشخیص به موقع اون کمتر می شه.

هذیون می تونه تنها علامت پنومونی در افراد سن و سال دار باشه. البته افزایش سرعت تنفس،

تب و لرز، درد قفسه سینه و… از دیگر علائم هشداردهنده این بیماریه./ هفته نامه سلامت

.

منبع :

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *